Ga naar de inhoud
Eerste in Nederland

Deze Limburgse gemeente beschouwt de natuur voortaan als rechtspersoon

Natuurwachter Niki Jasper Beeld © Editie NL

Hoe geef je dieren, bomen en planten – ondanks dat ze niet kunnen praten – een stem? Daar denken ze in de gemeente Eijsden-Margraten een oplossing voor gevonden te hebben: de natuur krijgt daar een voogd die opkomt voor haar belangen. De Zuid-Limburgse gemeente is hiermee de eerste in Nederland die de natuur erkent als rechtspersoon.

Vorige week is een motie aangenomen die ervoor moet zorgen dat de natuur in de gemeente Eijsden-Margraten haar eigen rechten en plichten krijgt. Een primeur in Nederland, vertelt natuurjurist Laura Burgers van de Universiteit van Amsterdam.

"In ons huidige recht hebben mensen plichten jegens de natuur, maar de natuur zelf heeft geen rechten. In de praktijk betekent dit dat bij de bouw van projecten de natuurbelangen minder worden meegewogen", legt ze uit aan Editie NL. "Ook al zijn er belangenorganisaties en politieke partijen die opkomen voor de stem van de natuur."

Wat is een rechtspersoon?

Een rechtspersoon is een constructie waardoor een organisatie rechten en plichten kan bezitten. Een vereniging kan een rechtspersoon hebben, maar ook bedrijven, stichtingen en kerkgenootschappen kunnen dat.

Bron: kennisdomein.nl

Als de natuur als rechtspersoon wordt erkend en dus rechten heeft, dan wegen de belangen van de natuur zwaarder mee. In het buitenland zijn er al zo'n 400 vergelijkbare initiatieven. "Hoe dit er in de praktijk uitziet verschilt per land", zegt Burgers. "In Spanje is onlangs een lagune als rechtspersoon erkend. En in Nieuw-Zeeland een bos, berg en rivier. Daar is een soort voogd of vertegenwoordiger aangewezen."

In Ecuador zijn de rechten van de natuur in 2008 vastgelegd in de grondwet. "Dit betekent dat iedereen namens de natuur naar de rechter mag gaan", vertelt de natuurjurist.

Afhankelijk van gemeenteraad

Het is uniek dat dit gebeurt in Nederland, vertelt natuurwachter Niki Jasper. "De natuur is nu natuurlijk afhankelijk van personen. Het onderhoud en de plannen hangen af van wie er op dat moment in de gemeenteraad zit, en of er aandacht en geld voor is. En vier jaar later, met een andere raad, kan dat weer helemaal anders zijn. Daar lijdt de natuur onder."

Stem voor de natuur

Hoewel het in Nederland nog niet zover is gekomen, lopen er al wel plannen voor vergelijkbare initiatieven.

  • D66 werkt aan een initiatiefwet om de Waddenzee rechten te geven.
  • Er is een petitie om de Maas een stem te geven, zodat de rivier kan optreden tegen verontreiniging.
  • In Utrecht roept men op om natuurgebied Amelisweerd voor zichzelf te laten spreken.

Natuurwachter Jasper is enthousiast over het besluit van de gemeente Eijsden-Margraten om de natuur te zien als rechtspersoon. "Het zorgt ervoor dat de rechten van de natuur niet meer afhankelijk zijn van het bestuur, maar dat ze gelden voor langere tijd. De natuur krijgt haar eigen recht om behouden en beschermd te worden. Ik vind dat belangrijk."

Beleid Eijsden-Margraten

Hoe het nieuwe beleid er in Eijsden-Margraten precies uit gaat zien, is nog niet bekend, laat de gemeente weten. Het college komt binnenkort bijeen om te bespreken hoe de plannen worden vormgegeven.

Verbod
Lees ook:
Verbod op zonneparken in weiland en natuur: 'De ruimte is schaars'