Ga naar de inhoud
Tata Steel Masters

Schakers houden hoofd in hun handen: 'Goed voor concentratie'

Schaker Magnus Carlsen tijdens het Tata Steel Masters schaaktoernooi Beeld © ANP foto

Denk je aan een schaakwedstrijd dan zie je als snel twee personen voor je, tegenover elkaar aan een tafel. Ze kijken ernstig en ondersteunen hun hoofd met hun handen. Deze pose werd tijdens het Tata Steel Masters schaaktoernooi zo vaak aangenomen dat de Volkskrant er een fotoserie van plaatste. Maar waarom zitten schakers eigenlijk zo? Kan je beter nadenken wanneer je je hoofd ondersteunt?

De reportage van de Volkskrant liegt er niet om: schakers die zich buigen over de volgende zet, ondersteunen hun hoofd regelmatig met hun handen. Volgens professor cognitieve psychologie Stefan van der Stigchel kan je je inderdaad beter concentreren wanneer je je handen op je hoofd hebt. "Als je dat doet zie je minder van de wereld om je heen", legt hij uit aan Editie NL. "Dat levert een soort tunnel op waardoor je niet afgeleid kan worden door mensen links of rechts van je."

Onderzoek
Lees ook:
Onderzoek schaakrel: wereldkampioen beschuldigt talent van valsspelen

Schakers kunnen ook een tunnel creëren waardoor ze alleen maar naar het schaakbord kijken. "Om je te kunnen concentreren moet je zo min mogelijk worden afgeleid. Dat is evident. Met je handen creëer je dan een soort blikveld."

Apen

Ook bioloog en gedragswetenschapper Patrick van Veen zegt dat we handen op ons hoofd plaatsen om ons te concentreren. "Je kunt je op die manier afsluiten en prikkels van buitenaf weren." Dat ziet hij ook terug bij apen die hij bestudeert. "Chimpansees zijn heel snel afgeleid en die zie je soms ook letterlijk hun handen op hun oren doen om de buitenwereld af te sluiten."

Zo
Lees ook:
Zo gaat groot schaaktoernooi het valsspelen tegen

Maar dat we handen aan ons gezicht houden heeft ook een andere reden. "Als je met iemand wil communiceren dan kijk je naar iemands hoofd, en dan is het heel fijn om met je handen aan je hoofd te zitten." Hij noemt als voorbeeld wanneer je iemand wil versieren. "Dan hebben veel mensen de neiging om met hun handen langs hun haren te strijken, en mannen zitten vaker met hun handen aan hun neus."

Boodschap

Toch kan het soms ook een trucje zijn om de tegenstander te imponeren. "Soms willen mensen de indruk wekken dat ze heel erg geconcentreerd zijn, om te manipuleren. Dat is ook onderdeel van ons menselijk gedrag. Soms willen we geïnteresseerd lijken dus dan geef je met je handen een boodschap af."

Gebaren kunnen volgens wetenschapsjournalist Mark Mieras ook echt helpen om bepaalde gedachten te stimuleren. "We noemen dat 'embody cognition'. Zo zou je bijvoorbeeld je iets beter kunnen herinneren wanneer je achteruit loopt. Je loopt dan letterlijk even naar het verleden. Datzelfde geldt voor je handen op je hoofd houden: je accentueert je hoofd en daarom kan je je beter concentreren."