Ga naar de inhoud
Promotieonderzoek

Onderzoeker kweekt menselijke botten: 'Hopelijk minder dierproeven nodig'

Bregje de Wildt kweekt de botten voor haar promotieonderzoek Beeld © Editie NL

Het is een onderzoeker van TU Eindhoven gelukt om menselijke botten na te maken. Niet met een 3D-printer, maar met de cellen waaruit botten gekweekt worden. En wel meer delen van het menselijk lichaam worden tegenwoordig in het lab gemaakt. Kunnen we in de toekomst een heel lichaam kweken?

De 'minibotten' die onderzoeker Bregje de Wildt heeft gekweekt in het lab, kunnen worden gebruikt om geneesmiddelen te testen. Bijvoorbeeld voor mensen met een botziekte, of patiënten van wie de botbreuk zo groot is dat die niet goed herstelt.

Op dit moment wordt voor het ontwikkelen van behandelingen vaak gebruik gemaakt van dierproeven. "Maar 90 procent van de medicijnen die bij dieren succesvol zijn, blijkt uiteindelijk niet geschikt voor mensen", vertelt De Wildt van de TU Eindhoven. Dat komt doordat de cellen veel van elkaar verschillen en zich anders gedragen.

Minder dierproeven

Mogelijk kunnen we in de toekomst van de dierproeven af, zo wijst haar promotieonderzoek uit. De Wildt onderzocht verschillende manieren om minibotten te kweken van menselijke cellen, en slaagde daarin. Daarvoor zaaide ze gespecialiseerde stamcellen op een sponsachtig materiaal in een koker. "Daarna moet het vier weken groeien in het lab."

Botten veranderen continu van structuur, legt ze uit. "Dat gebeurt heel langzaam. Elk jaar vernieuwt ongeveer twintig procent van het bot zich. Elke vijf jaar heb je een geheel vernieuwd bot – al kan dat afhankelijk zijn van hormonen en belasting."

Op dit gekweekte botweefsel kunnen in de toekomst nieuwe geneesmiddelen voor botziekten worden getest, zodat er minder dierproeven nodig zijn. Althans, dat hoopt De Wildt. "Ik heb de eerste stap gezet om de minibotten te kweken, in de toekomst kunnen ze mogelijk echt functioneren."

Andere lichaamsdelen

Wetenschappers kweken ook veel andere soorten weefsels zelf. Bijvoorbeeld minidarmpjes, -nieren en -hersenen. "Dat doen we ten eerste om medicijnen op te testen", vertelt onderzoeker Debby Gawlitta van het UMC Utrecht aan Editie NL.

Medicijnen
Lees ook:
Medicijnen testen op menselijk weefsel kan dierproeven overbodig maken

"Daarnaast kweken we zieke en gezonde weefsels naast elkaar om bepaalde ziekten beter te kunnen begrijpen. Een derde reden is om grotere weefsels te maken die we uiteindelijk willen implanteren bij de mens om bijvoorbeeld ontbrekend botweefsel te herstellen. Maar dat is nog erg complex."

Compleet mens kweken

Of we ooit een heel mens kunnen namaken? "Dat weet ik niet. Daar zijn we in ieder geval nog lang niet. We kunnen nu veel verschillende typen weefsel maken, zo groot als speldenknopjes, maar die kunnen nog niet wat weefsel echt kan. Bovendien zijn het een soort legoblokjes die je op elkaar kan stapelen, maar die niet met elkaar communiceren", zegt Gawlitta. "Maar ik weet ook niet of we dat moeten willen, een heel mens kweken."

Nieuwe
Lees ook:
Nieuwe 3D-printer van UMC Utrecht kan levend weefsel printen