Nederlander omgekomen

Nog 'handvol' Nederlandse strijders in Oekraïne: 'Medisch en juridisch in gevaar'

20 september 2022 18:09 Aangepast: 26 september 2022 11:15
Oekraïense soldaten maken artillerie gereed voor de strijd aan het front bij Cherson. Beeld © ANP

Vandaag kwam het nieuws naar buiten dat een 27-jarige Nederlandse strijder is overleden aan het front in Oekraïne. Het is het tweede Nederlandse slachtoffer sinds het begin van de oorlog, nadat eerder in mei al een 55-jarige man was omgekomen in de strijd tegen de Russen. Over de precieze situatie van de Nederlandse strijders aan het front is veel onduidelijk.

"Aan het begin, vlak na de invasie was er groot enthousiasme om te gaan helpen bij de oorlog, maar dit liep vaak uit op een teleurstelling", vertelt oorlogsjournalist Silvan Schoonhoven van de Telegraaf. "Hoeveel Nederlanders er nu nog aan het front zitten weten we niet precies, maar dat zal om een handvol gaan. Het kunnen er niet heel veel zijn."

"De eerste golf van vrijwilligers die in het Oekraïense leger dienst wilden nemen was vrij snel terug", vervolgt Schoonhoven. "Veel van hen zijn eigenlijk direct weer omgedraaid, soms na drie kwartier al. Het was vaak toch niet helemaal wat ze verwacht hadden of het duurde te lang."  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

27-jarige Nederlander gesneuveld aan Oekraïens front

"Sommigen hielden het wel langer vol en zijn ook bij het front aangekomen, bijvoorbeeld bij het beleg van Kiev", vervolgt Schoonhoven. "Maar er zijn ook mensen die nooit een schot hebben gelost. Die zaten maar te wachten tot ze in actie konden komen, maar werden dan geplaatst bij het vreemdelingenlegioen. Dat was aan het begin van de oorlog in ieder geval nog niet erg goed georganiseerd."

Schoonhoven legt uit dat de mensen die naar Oekraïne afreisden veelal ex-militairen waren. "Zij hadden gediend en waren bijvoorbeeld uitgezonden geweest naar Afghanistan of Mali en hadden het idee dat ze iets moesten doen. Soms waren het ook mensen met een wat troosteloze achtergrond. Hun leven was van de rails geraakt door schulden, problemen met jeugdzorg of werk."

Gedesillusioneerd

"Zij wilden hun leven een positieve draai geven door een heldenrol te claimen in Oekraïne. Maar dat viel in de praktijk vaak heel erg tegen", legt de journalist uit. "Ze troffen een rommeltje aan en zagen dat er niks gebeurde. Ze wilden wel vechten, maar merkten dat ze niks konden bijdragen en hebben uiteindelijk gedesillusioneerd toch weer rechtsomkeert gemaakt."

Voormalig Commandant der Strijdkrachten Mart de Kruif is niet te spreken over de Nederlanders die naar Oekraïne zijn afgereisd om zich in de strijd te storten. "Je bent medisch en juridisch in gevaar. Je kan niet zomaar daar naar toe gaan en denken ik ga wel even oorlogje spelen. Militair zijn is een ingewikkeld vak, dat doe je niet zomaar."

Juridisch 

Hoogleraar internationaal strafrecht Geert Jan Knoops van de Universiteit van Amsterdam legt uit dat afreizen naar Oekraïne om daar deel te nemen aan de oorlog in de meeste gevallen niet strafbaar is. Zo is dit voor burgers en ex-militairen niet verboden, mits zij zich wel bij een officieel leger aansluiten. Doen zij dit niet, dan zijn ze wel strafbaar. Voor mensen die momenteel in militaire dienst zijn in Nederland is het wel verboden om zich aan te sluiten bij een ander leger.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oekraïne blijft Westen smeken om zwaardere wapens: 'Kan tot escalatie leiden'

"Het verschil tussen mensen die denken dat ze goed zijn en mensen die echt goed zijn, is dat militairen niet zomaar zouden afreizen naar een ander land om uit eigen beweging te gaan vechten", zegt De Kruif. "Het is niet de bedoeling dat je zomaar afreist naar een ander land, de wapens oppakt en de held gaat uithangen, zoals sommige mensen denken te gaan doen."

Veiligheid

Dat de veiligheid van de afreizende Nederlanders in het geding kan komen, bleek wel toen onlangs een lijst opdook op de Russische televisie met hierop de namen van buitenlandse huurlingen in het Oekraïense leger. Op de lijst stonden ook zo'n tien Nederlanders.

"Het ging vooral om mensen die alweer terug waren, maar toch waren ze heel erg geschrokken", vertelt Schoonhoven. "Het betekent dat je in het vizier bent van de Russische inlichtingendienst en je weet nooit hoe ver zij zullen gaan om mensen die in Oekraïense krijgsdienst getreden zijn te pakken. Je bent in hun ogen natuurlijk een vijand van Rusland, een terrorist."

Geregistreerd als huurling

"Het zal op dit moment niet hoogste prioriteit zijn van de Russische overheid om buitenlandse strijders die inmiddels weer van het slagveld af zijn tot doelwit te maken", legt de journalist uit. "Maar het is toch vervelend als je staat geregistreerd als huurling in Oekraïense krijgsdienst."

"Ik zou in ieder geval niet meer naar Rusland gaan. Maar je weet natuurlijk ook nooit helemaal zeker wat de consequenties zijn als je gewoon veilig in het westen bent."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore