DUO

Geen paspoort voor wanbetalende oud-student: 'Disproportionele maatregel'

01 september 2022 16:50 Aangepast: 01 september 2022 16:52
Beeld ter illustratie Beeld © Getty Images

Geen nieuw paspoort omdat je een achterstallige studieschuld hebt. Het overkomt duizenden oud-studenten die in het buitenland wonen. Dat meldt Trouw. Volgens de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn er in totaal 24.000 oud-studenten in het buitenland met een betalingsachterstand, waarvan niet bekend is waar ze zijn. Is het afpakken van hun paspoort niet te streng?

Het probleem dat oud-studenten de aflossing van hun schuld ontlopen door te emigreren speelt al heel lang, vertelt DUO-woordvoerder Tea Jonkman. Zij kunnen onder hun schuld uitkomen door simpelweg hun nieuwe adres niet door te geven. Het hanteren van de paspoortmaatregel – die van kracht is bij een schuld vanaf 5000 euro – noemt Jonkman het 'laatste redmiddel'.

Zware maatregel

In de afgelopen tien jaar waren er 2700 oud-studenten in het buitenland met een schuld hoger dan 5000 euro. Zij krijgen dus geen nieuw paspoort. Een overdreven zware maatregel, vindt Esther Peeren, hoogleraar Cultural Analysis van de Universiteit van Amsterdam. "Ik vind het disproportioneel om voor een schuld van 5000 euro mensen het recht te ontzeggen om een paspoort te hebben", zegt ze tegen Editie NL. "Het wordt nu ingezet als drukmiddel. Ik vind de grens van 5000 euro ook niet heel hoog."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Studieschuld in buitenland ontlopen? Dan blokkeert DUO je paspoort'

"In het buitenland is een paspoort een eerste levensvereiste", gaat Peeren verder. "Bijvoorbeeld voor het aanvragen van uitkeringen. Het kan je levenskwaliteit beperken." 

Onbekende maatregel

Hoewel de maatregel al jarenlang van kracht is, weten veel studenten volgens Peeren van niets. "Voordat je dit soort maatregelen invoert moet je wel duidelijk maken wat die maatregelen dan zijn." Voor die tijd hoor je deze volgens de hoogleraar niet in te voeren. "Je weet ook van tevoren dat als je een misdaad pleegt, je het risico loopt in de gevangenis te belanden."

Wanbetalende studenten

In 2017 vertelden twee oud-studenten aan RTL Nieuws dat zij tot de duizenden onvindbare Nederlanders behoren die hun studieschuld nog moeten aflossen. "Het is maar geld. Je leeft maar één keer en dat kun je beter in stijl doen", zegt Michel (niet zijn echte naam) over zijn studieschuld van ruim 20.000 euro. Hij was op dat moment in Cambodja.

Sarah (ook een schuilnaam) zei het zonde van haar geld te vinden om haar schuld van 17.000 euro terug te betalen. "Ik heb er weleens over nagedacht om het af te lossen vanuit het buitenland, maar dat ga ik toch niet doen."

Motiverende werking

Door te stoppen met het verlengen van het paspoort, hoopt DUO mensen te motiveren hun adreswijziging door te geven. "Stel, je zit midden in een verhuizing of een emigratie, dan kan je uitstel aanvragen", legt woordvoerder Jonkman uit. "Er zijn allerlei regelingen te treffen. Dus blijf vooral contact houden. Als je er moedwillig voor kiest om geleend geld niet terug te betalen, dan begint er een ander proces."

De Nationale ombudsman krijgt ongeveer maandelijks een klacht binnen over deze maatregel. "Wat mensen doen is wettelijk toegestaan, maar we zeggen er wel bij dat we er kritisch op zijn. We kijken wat behoorlijk is en wat niet. Maar ik kan de wet niet veranderen", laat woordvoerder Joyce van Lonkhuijzen weten.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Wachten met beleggen tot je studieschuld is afgelost?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore