Ga naar de inhoud
Nepraketsystemen

Oekraïners foppen Russen: zeker tien raketten ingeslagen op houten dummies

De Russen denken zulke HIMARS raketsystemen te bestoken, maar nemen in feite houten replica's onder vuur Beeld © Getty Images

Wie niet sterk is, moet slim zijn. Oekraïne neemt het Russische leger in de maling met houten replica's van Amerikaanse raketsystemen. Zo proberen ze de Russen te verleiden om kostbare langeafstandsraketten te verspillen op nepdoelen. De Oekraïners zijn niet de eersten die zulke foptactieken inzetten om de vijand te verwarren. "Het is zo oud als oorlogsvoering."

Het gaat om imitaties van de HIMARS, een geavanceerd Amerikaans raketsysteem waarvan Oekraïne er veel gekregen heeft. Volgens de Washington Post zijn er al zeker tien Russische kruisraketten ingeslagen op verschillende houten installaties.  

"Je wilt altijd de vijand zand in de ogen strooien", legt conservator Andreas Smulders van het oorlogsmuseum Overloon uit. "Als de vijand dan een deel van zijn troepen achter de hand moet houden om eventueel in te zetten tegen jouw nepwapensystemen, dan betekent dat dat er minder soldaten aan het echte front staan te vechten."

Kamikazedrones
Lees ook:
Kamikazedrones en HIMARS: dit zijn de nieuwe 'superwapens' van Oekraïne

Het doel hiervan is volgens Smulders dus het verspreiden van desinformatie bij de vijand. "Het is al zo oud als oorlogsvoering zelf. Een bekend voorbeeld uit de Tweede Wereldoorlog is het nepleger van de geallieerden. Vlak voor D-day hadden zij een enorm nepleger opgebouwd met honderden opblaastanks en houten vliegtuigen om de Duitsers te misleiden."

"Ze hoopten hiermee te bereiken dat de Duitsers niet direct al hun troepen naar Normandië zouden sturen uit angst voor een tweede aanval, bijvoorbeeld bij Calais", legt Smulders uit. En met succes. "De Duitsers hielden troepen achter de hand voor een aanval die niet kwam, waardoor de geallieerden net wat makkelijker voet aan land konden krijgen."

Schijnvliegveld

Ook in Nederland is er in het verleden gebruikgemaakt van dergelijke foptactieken. Zij het niet door het Nederlandse leger. Direct na de inval legden de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog namelijk het schijnvliegveld De Kiek aan, vertelt Joep Horevoorts, voorzitter van de stichting die het terrein nu beheert.

"Hiermee probeerden de Duitsers de aandacht af te leiden van de echte luchtbasis in Gilze-Rijen", vervolgt Horevoorts, en ook hier had de actie succes. "Wanneer de geallieerden het land binnenkwamen en Gilze-Rijen wilden bombarderen, kwamen ze uiteindelijk bij De Kiek terecht. Dat kwam door de ligging en doordat de lichten hier juist aangingen op het moment dat de lichten bij het echte vliegveld uitgingen."

Russen
Lees ook:
Russen willen robothond met raketwerper naar het front sturen

Hoewel de afleidingsmanoeuvre in eerste instantie zijn vruchten afwierp, nam de effectiviteit na verloop van tijd wel af, legt Horevoorts uit. "De geallieerden hadden het door en seinden elkaar bij het voorbijvliegen van de nepvliegvelden in."

Toch namen de Duitsers het misleiden van de geallieerden erg serieus. "De Kiek is een terrein van meerdere hectaren groot. De Duitsers stopten er enorm veel moeite in om het allemaal echt te laten lijken. Er was bijvoorbeeld een landingsbaan en een verkeerstoren."

Principe werkt nog steeds

En ook vandaag de dag wordt er dus nog veel aandacht besteed aan verwarringstactieken, legt Smulders uit. "Het principe werkt nog steeds. Dat de vijand erin trapt komt niet doordat ze dom zijn, maar doordat de resolutie van luchtfotografie niet heel hoog is. Dat was zo bij de Duitsers in 1944, en blijkbaar nu nog steeds met de Russen."

Zodoende heeft dit soort misleiding in 2022 nog steeds zijn meerwaarde. Om de vijand op het verkeerde spoor te zetten, maar dus ook om hem uit de tent te lokken, zoals in Oekraïne gebeurde. "Het zijn dure raketten die Rusland afvuurt. Dan zijn die houten installaties makkelijker te vervangen, maar met alleen maar dummies ga je de oorlog ook niet winnen."