'Heksenpardon'

Rehabiliteer heksen: 'Moeten excuses komen voor gruwelijkheden'

11 juni 2022 09:00 Aangepast: 13 juni 2022 08:17
Margarita Rongen is heks Beeld © EditieNL

Tienduizenden mensen kwamen vroeger op de brandstapel terecht, omdat ze heks zouden zijn. De Schotse premier bood eerder dit jaar haar excuses aan voor de heksenvervolging in het land. Als het aan de Nederlandse schrijfster en heks Susan Smit ligt krijgen ook de vermoorde Nederlandse heksen zo'n 'heksenpardon', want ook in ons land speelden de heksenjachten zich af. Al hoeven de heksen van nu daar niet meer voor te vrezen.

Ze viert de maan, leeft volgens de natuur en maakt en gebruikt allerlei middeltjes van kruiden. Margarita Rongen is heks: ze leidt mensen op bij haar heksenopleiding en heeft een heksenmuseum in Appelscha. "Mijn vader was ook heks, zo ben ik ermee in contact gekomen", vertelt ze aan EditieNL. "Hij hielp mensen, door de juiste kruiden en middelen te gebruiken. Hij maakte mensen gelukkig en blij."

Dat wilde Margarita zelf ook. "Het leuke aan heks zijn, is dat het ook heel erg afwisselend is. Want je kan verkouden mensen helpen, maar ook mensen met levensgebeurtenissen die ze moeilijk vinden."

Minder taboe

Ze probeert in haar museum, De Heksehoeve, mensen bekend te maken met hekserij. Wie het zelf ook wil leren, mag dat pas vanaf achttien jaar. Ze vergelijkt het met je rijbewijs halen. "Je moet met bepaalde omstandigheden kunnen omgaan, voordat je aan de opleiding mag beginnen, want je moet er wel echt klaar voor zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Limburgse heks Petroesjka zoekt nieuwe deelnemers heksenopleiding

Margarita merkt dat mensen heel anders naar heksen kijken dan twintig jaar geleden. "Dan werd er gek naar gekeken of zat er zelfs een taboe op: dan waren mensen bij mij geweest, maar wilden ze niet dat anderen dat wisten. Nu staan mensen er meer voor open." Wat daar aan bij heeft gedragen zijn volgens haar de Harry Potter-films. "Daardoor zijn er meer mensen nieuwsgierig naar geworden en willen ze er meer van weten."

Excuses voor gruwelijkheden

Die verandering merkt ook Isa van der Wee van Museum De Heksenwaag Oudewater. "Er is een verandering aan het optreden in hoe we denken over heksen en de heksenverbrandingen van vroeger", vertelt Van der Wee. Er zijn zelfs rehabilaties geweest. "In Salem is er een vrouw gerehabiliteerd, maar ook in Spanje en Schotland zijn ze ermee bezig."

Van der Wee vindt dat dat hier ook moet. "Het is zeker tijd dat er in Nederland een excuses komt voor de gruwelijkheden die er zijn gebeurd."

Isa van der Wee van Museum De Heksenwaag Oudewater Isa van der Wee van Museum De Heksenwaag Oudewater

De heksenjacht werd vanaf ongeveer 1450 gevoerd vanuit Rome en deze 'inquisitie' ging heel Europa door. In Nederland speelde zich vooral af in Brabant en Limburg. "En dan in het bijzonder in de Peel en in Roermond, waar macht boven recht stond. Met name de zuidelijke gebieden in Nederland waren onder invloed van de kerk in Rome."

Heksenproef

De jacht kon er heftig aan toegaan. "Meestal werden ze vreselijk gemarteld en gedwongen een bekentenis af te leggen." Ook waren er speciale proeven om te kijken of iemand een heks was. "Bijvoorbeeld door ze met de duimen en tenen aan elkaar te binden en dan in het water te gooien. Als je dan bleef drijven - en dat was soms ook zo, omdat je er vrij snel weer uit gehaald werd - dan kwam je alsnog op de brandstapel. En als je zonk, was je natuurlijk dood."

Het zijn in ons land tientallen heksen geweest, voornamelijk vrouwen en een enkele man, weet Van der Wee. "Vooral vrijgezelle vrouwen die zich bezighielden met kruiden, natuur en genezen, werden aangepakt. Maar elke vrouw liep gevaar, omdat iedereen heel bijgelovig was en door roddel en achterklap kwamen met name vrouwen op de brandstapel terecht."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore