Ga naar de inhoud
Nieuwe seconde

De seconde wordt opnieuw bepaald: 'Tijd nog nauwkeuriger'

Beeld © EditieNL

We krijgen dit decennium een nieuwe definitie van de seconde. Althans, als het aan de metrologen van het Bureau International des Poids et Mesures ligt. Volgens hen is de seconde niet meer nauwkeurig genoeg, omdat-ie dateert uit 1967. Maar wat merken we er nou van als de seconde wordt veranderd?

Een seconde staat gelijk aan een cesiumatoom dat zo'n negen miljard keer trilt. Volgens metrologen moet dat een biljoen keer of meer worden. Dat we de seconde überhaupt ooit hebben gemeten aan de hand van een cesiumatoom, is om hem zo nauwkeurig mogelijk universeel vast te leggen, zo vertelt technisch directeur Marc Schmidt van het Nederlands meetinstituut.

"Een dag is het uitgangspunt geweest, die is opgedeeld in 24 uren. Daarna in minuten en seconden", zegt hij. "Een seconde is een soort gentleman-agreement uit 1967 waarin is afgesproken dat een seconde gelijk staat aan 9 miljard trillingen van een cesiumatoom. Het voordeel van dit atoom is dat het overal ter wereld hetzelfde is."

Je gewicht is bijvoorbeeld niet overal hetzelfde: er zit een wezenlijk verschil of je in Nederland op de weegschaal staat of ergens in de bergen. "Het cesiumatoom heeft die verschillen niet en daardoor duurt overal ter wereld een seconde even lang." 

Wetenschappers:
Lees ook:
Wetenschappers: zonnepanelen kunnen 's nachts elektriciteit opwekken

Nauwkeuriger

Onderzoekers kijken nu naar een manier waarop de seconde nog preciezer afgebakend kan worden. "Hoe ze dat gaan doen is nu nog onderwerp van discussie."

Hoe nauwkeuriger de wereld wordt, hoe nauwkeuriger de standaarden moeten zijn. "Zo wordt tijd bijvoorbeeld gebruikt bij GPS bepaling", gaat Schmidt verder.

Wetenschappers
Lees ook:
Wetenschappers maken huid 30 jaar jonger: 'Veelbelovend, maar niet zonder risico'

"Dat kan gaan om de GPS die op jouw telefoon zit, maar ook de GPS op flitscamera's of taximeters. Voor de consument maakt het niet veel uit als het blauwe stipje op je telefoon een meter te veel naar links of rechts is. Maar in de wetenschap zijn die mini-fracties wel heel belangrijk. Als een satelliet de lucht in wordt geschoten, dan is nauwkeurigheid heel belangrijk."

"Ook al merkt de consument er niet veel van, het geeft vertrouwen dat dit soort zaken nauwkeuriger wordt. Je kunt het eigenlijk zien als het aflezen van de millimeter aan de hand van een centimeter. Dat leek ooit misschien klein, maar het heeft veel gebracht." 

Slingeruurwerk

De herdefiniëring van de seconde zal dus niet zoveel invloed hebben als bijvoorbeeld het slingeruurwerk, zo denkt klokexpert Jos Meis van Gude & Meis in elk geval. "Christiaan Huygens bedacht het slingeruurwerk in 1656 omdat hij een preciezere tijd wilde", zegt hij. "Daar waar de klokken voorheen ongeveer een kwartier verkeerd stonden, ging het nu nog maar om seconden. Echt een ongelofelijke uitvinding." 

En van de ene uitvinding komt de andere. "Eeuwenlang is geprobeerd de mechanische klok zo precies mogelijk te maken. De slinger van een slingerklok is van metaal en dat zet in de zomer uit vanwege de warmte, waardoor de klok langzamer gaat lopen", aldus Meis. "Op een gegeven moment kwam de elektronische klok en daar kunnen de mechanische klokken niet aan tippen, die kunnen niet preciezer."

Bron: EditieNL
Meer over