Astrid Kersseboom verkozen

Hoe spreek je Standaardnederlands? 'Oefeningen om harde g te leren'

07 april 2022 15:10
Logopedist Henrike Jansen hoort regelmatig dat mensen van hun zachte g afwillen Beeld © EditieNL

De meest Standaardnederlands klinkende nieuwslezer. Die titel mag Astrid Kersseboom op haar naam schrijven volgens onderzoek van Raoul Buurke van de Rijksuniversiteit Groningen. Maar hoe klinkt dat eigenlijk, Standaardnederlands? En kan iedereen het leren?

Buurke doet onderzoek naar de invloed van standaardtaal op streektaal en dialecten. Om te bepalen welke dialecten het meest zijn beïnvloed door het Standaardnederlands, is een ijkpunt nodig. Dat ijkpunt werd bepaald door 400 mensen uit Nederland en Vlaanderen fragmenten te laten horen van nieuwslezers en radionieuwslezers.

"Uiteindelijk vonden de meesten de presentatoren van de NOS het meest Standaardnederlands praten, met Astrid Kersseboom die als 'winnaar' uit de bus kwam", vertelt Buurke.

Uitspraak en intonatie

Een paar honderd mensen hebben dus bepaald wat zij het meest Standaardnederlands vinden, maar wat is het nou eigenlijk? "Een eenduidige definitie is eigenlijk niet te doen. Het hangt heel erg af van de perceptie per persoon", zegt de onderzoeker tegen EditieNL.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lang vindt het Twentse accent maar niks: 'Bro dat accent.....'

Toch zijn er dingen van invloed op wat we zien als Standaardnederlands. "In het onderzoek kwam naar voren dat vooral de klank van de klinkers, medeklinkers en de intonatie van het spreken van invloed zijn op of iets Standaardnederlands is of niet."

Verder zagen de respondenten vooral mensen in formele functies – zoals dus nieuwslezers – als mensen die Standaardnederlands praten. Hoewel de definitie moeilijk te bepalen is, is het wel duidelijk wat vooral níét onder de standaardversie van onze taal valt. "Praten met een accent, bijvoorbeeld Brabants of Gronings, wordt niet gezien als Standaardnederlands." Opvallend, vindt Buurke. "Want voor een groot deel van Nederland is de zachte g erg gangbaar."

Afleren van zachte g

Maar juist van die zachte g willen mensen soms af, zo merkt logopedist Henrike Jansen in haar Praktijk voor Spreken en Zingen. Kan dat wel zo makkelijk? Er zijn in elk geval oefeningen. "De zachte g ontstaat als de tong iets te ver naar voren zit bij het uitspreken. Een goede oefening is om dan van de j naar de k te gaan, want de j zit voor in de keel en de k achterin."

Bewustwording

Verder kunnen Limburgers de r, die zij vaak meer uitspreken als g, volgens Jansen iets meer uitspreken als een Engelse r. "En mensen uit de Achterhoek die van hun accent af willen moeten letten op het feit dat ze de n aan het einde van een woord te veel uitspreken", zegt de logopedist.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zo klonk het Nederlands in de 17e eeuw: 'Ook Hollanders hadden zachte G'

Op zich is het dus mogelijk om te werken aan je accent, maar dan is het wel noodzaak om je bewust te zijn van hoe je accent in elkaar steekt. "Dan kan je er ook wat aan doen." Dus als Hagenees is het handig om te beseffen dat je 'ei' nu misschien uitspreekt als 'èh', en 'ui' als 'uh'.

'Vind er niet te veel van'

Voor wie vervolgens helemaal richting Standaardnederlands wil, is het een kwestie van zelf bedenken wat je daaronder verstaat. Vind je het lastig om te bepalen wat jij algemeen Nederlands vindt? Onderzoeker Buurke heeft wel een tip om het te definiëren. "Je moet er vooral niet te veel van vinden, dan is het Standaardnederlands."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore