Fort de Bilt

Herdenkingsmonument vol foute namen: 'Storend voor nabestaanden'

26 maart 2022 13:00
Historisch onderzoeker Jim Terlingen bij de naamstenen van oorlogsmonument Fort De Bilt Beeld © EditieNL

Een domper bij het Tweede Wereldoorlogsmonument Fort de Bilt. Op het monument staan tientallen namen van mensen die daar helemaal niet om het leven zijn gekomen. Sommige mensen die erop staan, zijn zelfs pas jaren later overleden. Dat blijkt uit een onderzoek van Stichting Herdenkingsmonument de Bilt. Zo kennen we in Nederland meer monumenten waar het mis is gegaan met de namen. Hoe kunnen zulke fouten gemaakt worden?

Bij Fort de Bilt werden in de Tweede Wereldoorlog verzetsstrijders gedood door het Duitse leger. Op het monument staan 139 namen, maar die blijken dus niet allemaal te kloppen. Zo staat de naam Dirk Johannes de Gram erop, maar die man is pas dertig jaar na de oorlog overleden. Ook staat Gerard C. Van Grootheest gegraveerd in het monument, maar die is niet gefusilleerd bij de Bilt, maar in het Duitse Sachsenhausen. En de naam van Lambert Rima is verkeerd gespeld als Rinia.

Tweede Wereldoorlogsmonument Fort De Bilt Tweede Wereldoorlogsmonument Fort De Bilt

Herman Steendam van de Stichting Herdenkingsmonument Fort de Bilt legt uit hoe het kan dat er fouten zijn gemaakt: "De herdenkingssteen met namen werd in 1995 gemaakt op basis van de kennis van overlevende verzetsstrijders. Maar die namen konden nooit goed gecontroleerd worden door de administratieve chaos."

Zo zijn er bijvoorbeeld mensen met een overlijdensakte uit Utrecht waardoor men ervanuit ging dat ze bij de Bilt waren omgekomen, terwijl dat niet het geval was. Ook werden overledenen pas maanden later gevonden en aangegeven. Daardoor was onduidelijk of ze wel of niet bij de Bilt waren overleden.

Symbool

De Bilt is niet de enige plek in Nederland waar het fout is gegaan met namen. Bij een oorlogsmonument in Voorburg hebben heel lang de namen van drie SS'ers gestaan. Ook ontbraken daar namen van Joodse slachtoffers en verzetsmensen en zijn namen en geboortedata van overledenen onjuist. Ook bij het Holocaust Namenmonument in Amsterdam stonden 85 verkeerde namen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Per ongeluk namen van SS'ers op oorlogsmonument Voorburg

Volgens historicus en journalist Jim Terlingen is het een structureel probleem dat er bij oorlogsmonumenten namen ontbreken of juist namen op staan die daar niet thuishoren. "Bij het creëren van een monument ging het altijd meer om het symbool en het gebaar dan de mensen die erop stonden. Daarom werden de namen vaak niet goed gecheckt", legt hij uit aan EditieNL.

Nieuwe naamstenen

En dat heeft nare gevolgen voor familieleden. "De nabestaanden en familieleden leven vaak gewoon nog. Het kan voor hen heel vervelend zijn als de naam van iemand die zij kenden uit het verzet ontbreekt. En aan de andere kant is het net zo storend als je de naam van je oom ten onrechte op een monument ziet staan", vertelt Terlingen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Namen worden verwijderd van oorlogsmonument Geffen

Stichting Herdenkingsmonument Fort de Bilt gaat alle zes de naamstenen met in totaal 139 namen weghalen en opnieuw laten maken. "We gaan heel zorgvuldig alle namen controleren. Pas als we zekerheid hebben over de laatste naam, worden de nieuwe stenen gemaakt", zegt Steendam van de stichting tegen EditieNL.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore