Mondkapjesdeal

Appjes over mondkapjesdeal openbaar: wie mag je berichten inzien?

23 maart 2022 17:32
Foto ter illustratie Beeld © EditieNL

Hoe privé zijn je WhatsApp-berichten? Appjes waaruit zou blijken dat minister Hugo de Jonge zich actief bemoeide met de omstreden mondkapjesdeal van Sywert van Lienden kwamen in handen van de Volkskrant. De krant kreeg de berichten te zien door dat via de wet af te dwingen. Kan berichtverkeer tussen gewone burgers ook opgevraagd worden?

Volgens de Volkskrant zorgde de coronaminister 'er persoonlijk voor' dat een topambtenaar contact opnam met Van Lienden. De krant baseert zich op interne documenten en WhatsApp-berichten die het in handen heeft gekregen met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Met zo'n verzoek kan je overheidsinstanties vragen om meer informatie over bepaalde zaken openbaar te maken.

Niet alles van iedereen is dus zomaar op te vragen. "De WOB geldt met name voor overheidsorganen en de mensen die daarvoor werken", legt strafrechtadvocaat Anis Boumanjal uit. "Niet elk bericht is opvraagbaar. Zo'n aanvraag moet wel een publiek doel dienen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Sywert van Lienden: documenten mondkapjesdeal geven 'ontluisterend beeld'

Appjes van politici

De berichten van politici worden wel vaker openbaar gemaakt. Denk maar aan de ruzie tussen de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en voormalig minister van Justitie Ferd Grapperhaus over de druk bezochte demonstratie tegen politiegeweld. De burgemeester voelde zich niet gesteund en appte: "Je had ook gewoon de ingewikkeldheid van de situatie kunnen uitleggen ipv mij in de kou te zetten."

Ook kregen we inzicht in de sms-stijl van Mark Rutte. Zo typte hij: "Maak ajb strakke qena." Waarmee hij bedoelde: maak een uitgebreide Q&A.

Boumanjal geeft als voorbeeld: "Stel een burgemeester koopt een fiets voor zichzelf, dan gaan berichten daarover niemand iets aan. Maar als die burgemeester die fiets opeens declareert op z'n werk, dan kan het anders komen te liggen."

Steeds minder privacy

Het berichtverkeer kan worden opgevraagd tussen ambtenaren onderling, maar ook tussen ambtenaren en particulieren. "Als die onder de verantwoordelijkheid van zo'n bestuursorgaan werkzaamheden hebben verricht", zegt de strafrechtadvocaat. "Het maakt niet uit of het gesprek gevoerd wordt op een privé- of werktelefoon. Het gaat om het onderwerp en niet om het toestel."

Strafrechtadvocaat Anis Boumanjal Strafrechtadvocaat Anis Boumanjal

Als overheidsbestuurder heb je volgens Boumanjal steeds minder privacy. "Juridisch mag er heel veel qua WOB-verzoeken. Er wordt wel geprobeerd grenzen te bepalen, waarbij de privacybescherming een belangrijke factor kan zijn, maar daar gaat de bestuursrechter toch vaak overheen", zegt hij.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oppositie wil uitleg over rol De Jonge in mondkapjesdeal met Sywert van Lienden

"Soms verbaas ik mij over hoeveel er openbaar gemaakt moet worden, zoals bijvoorbeeld de WhatsApp-gesprekken tussen Halsema en Grapperhaus naar aanleiding van de demonstratie op de Dam. Ik zou bestuurders aanraden er bewust van te zijn dat de informatie opgevraagd kan worden. Zij kunnen zich de onbevangenheid die een gewone burger wel heeft, simpelweg niet permitteren."

Politie

Als je geen bestuursfunctie hebt, dan zullen je appjes niet zomaar op straat komen te liggen. Boumanjal: "Onderling kunnen burgers niet zomaar informatie aanvragen. Ook werkgevers kunnen dit niet doen, zelfs niet als er een arbeidsconflict is."

Dat is anders als je bijvoorbeeld verdachte bent in een strafrechtelijk onderzoek. "In het kader van de opsporing heeft de politie veel meer vrijheden om bijvoorbeeld je telefoon uit te lezen. Er is tegenwoordig meer te vinden in je telefoon, dan als je een huis doorzoekt."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore