Ga naar de inhoud
Turner Ivan Koeliak

Letter Z op kleding en voertuigen: 'Symbool voor Russische invasie'

De Russische turner Ivan Koeliak droeg de letter Z op zijn turnpak

Turner Ivan Koeliak heeft bij de wereldbeker in Doha voor de nodige ophef gezorgd. De Rus heeft met witte tape op zijn turnpak de letter Z geplakt, die symbool staat voor de invasie van Russische troepen in Oekraïne. Het wordt gezien als een uiting van steun voor de oorlog. En ook al gaat het maar om één enkele letter: dit soort kleine symbolen kunnen een groot effect hebben.

De letter Z is de afgelopen tijd regelmatig te zien geweest op Russische tanks die Oekraïne zijn binnengevallen. "Bijna alle voertuigen die deel uitmaken van de Russische invasie hebben een teken op de zijkant geschilderd", vertelt conflictresearcher Thomas van Linge. "De meeste hebben een witte Z of een Z met een vierkantje eromheen." 

Verschillende letters

Voor zover bekend staan de witte letters voor de legereenheden van de Russische invasiemacht. "De Z komt bijvoorbeeld uit de Krim. De Z met een vierkant eromheen zijn eenheden die in Charkov actief zijn, afkomstig uit het Russische Belgorod. Daarnaast zie je ook nog de V, die staat voor de Russische mariniers, die oprukken vanuit het westen van Belarus. En de O, die staat voor Russische troepen die vanuit het oosten van Belarus binnenkomen."

Waar de letters precies voor staan weet niemand. "Het kan dat ze niet een bepaalde betekenis hebben", zegt Van Linge. "De Russen gebruiken zelf niet het Latijnse alfabet, dus waarom ze nu ineens deze letters gebruiken is onduidelijk."

Oudere symbolen

Ook tijdens andere oorlogen zijn er belangrijke symbolen geweest, vertelt Andreas Smulders, collectiebeheerder van Oorlogsmuseum Overloon. "Zo was de ster er in de Tweede Wereldoorlog om vriend van vijand te onderscheiden. Tijdens D-Day werden voertuigen voorzien van speciale strepen. Daaraan was duidelijk te herkennen wie allemaal meewerkte aan de invasie. Dat was handig omdat ze veel op vreemd terrein vochten."

Tien
Lees ook:
Tien procent van Robins salaris gaat naar goede doelen: 'Koop ik maar wat minder'

Daarnaast kun je er volgens Smulders verwarring mee veroorzaken voor de vijand. "Als bekend is dat je aan een tank kunt herkennen aan bepaalde symbolen, kun je die in sommige situaties ook expres weglaten. Als er geen markeringen opstaan, kun je als land bovendien ontkennen dat je daar iets mee te maken hebt."

Illegale symbolen

In sommige gevallen is een symbool illegaal, zoals de swastika (hakenkruis). "Het logo zelf is dat niet, maar waar het voor staat is wel verboden", vertelt strafrechtdeskundige Theo de Roos aan EditieNL. "Dat betekent dus dat het logo zelf niet verboden is, maar de boodschap erachter wel. Verreweg de meeste illegale symbolen hangen samen met antisemitische en de daarbij horende nazisymbolen."

Een ander voorbeeld is de lettercombinatie ACAB, dat staat voor 'all cops are bastards'. "Dat is op zichzelf bijna een symbool geworden. Het is een belediging van een ambtenaar in functie en mag dus niet gebruikt worden. Daar zijn ook rechtszaken over geweest."