Tsunami Tonga

Urenlang overleven op zee: 'Je mindset is allesbepalend'

21 januari 2022 14:13 Aangepast: 21 januari 2022 15:03
Els moest acht uur zwemmen om de Indonesische kust te bereiken Beeld © Jarno Schurgers

Het is een wonderlijke prestatie: een 57-jarige man heeft 27 uur in de zee overleefd. Hij werd zaterdag de oceaan in gesleurd tijdens de tsunami die volgde op de vulkaanuitbarsting in Tonga. Hoe overleef je zo lang in het water? "Je komt in een overleefmodus."

Lisala Folau werd vanaf het eiland Atata met een metershoge golf de zee in gesleurd, waar hij 27 uur lang heeft rondgedobberd. Naar eigen zeggen heeft hij zich aan brokstukken vast vastgehouden. Toen de oceaan wat rustiger was geworden, heeft hij nog kilometers gezwommen om het vasteland te bereiken. Een uitzonderlijke prestatie – al helemaal als je bedenkt dat Folau's benen door een beperking niet goed werken.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Man (57) uit Tonga overleeft tsunami na zwemtocht van 27 uur

Els Visser weet hoe het is om urenlang in het water te moeten overleven. Tijdens een vierdaagse bootreis van het Indonesische Lombok naar het eiland Komodo in 2014 kwam ze terecht in slechte weersomstandigheden. Daardoor sloeg er een gat in de romp en begon de boot te zinken. "Het was een heel simpele boot en er was geen manier om alarm te slaan. We hadden één reddingsbootje, daar pasten maar 6 van de 25 mensen op. De rest moest zich vasthouden aan de rand", vertelt Els aan EditieNL.

Overlevingskans

De wanhoop sloeg toe. "Ik had de keuze om bij de groep te blijven of te gaan zwemmen en dacht op dat moment dat beide opties tot de dood zouden leiden. Die nacht in de reddingsboot was zo verschrikkelijk. Het was ontzettend koud en ontstonden discussies over vragen waar we geen antwoord op hadden. Dat gaf mij veel negatieve energie. Bovendien was niemand naar ons op zoek. Wachten was geen optie."

Ze besloot samen met een paar anderen te gaan zwemmen naar het eiland dat ze in de verte kon zien. "Ik was dan misschien sportiever dan de gemiddelde Nederlander, maar echt geen getrainde zwemmer. Maar ik was niet bang voor het water", vertelt Els, die inmiddels triatleet is.

Mindset

Acht uur later kwam ze op het eiland Sangeang aan. Hoe ze zo lang op zee heeft overleefd? "Het gekke is dat je op zo'n moment in een overleefmodus komt en alleen maar bezig bent met zwemmen. Ik blokkeerde verder al m'n gedachtes en emoties. Ik zat vol adrenaline en dacht alleen maar: zwemmen, zwemmen, zwemmen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vrouw die 10 kilometer voor kust werd gered wilde 'gewoon zwemmen'

Je mindset is op zo'n moment het allerbelangrijkst, denkt ze. "Je moet niet nadenken over dingen waar je geen controle op hebt, zoals de dieren die onder je zwemmen. Je treedt als het ware buiten je lichaam en geeft het niet op. Pas toen ik op het eiland aankwam, voelde ik hoe pijnlijk mijn benen en armen waren."

Omstandigheden

Toch had dit niet overal gekund. "Uiteindelijk denk ik dat het de zee is die bepaalt of je het overleeft of niet. Hoe goed je ook kan zwemmen. Wij hebben waarschijnlijk veel geluk gehad met de stroming en onze timing, want twee Spanjaarden die op een ander moment gingen zwemmen zijn nooit meer teruggevonden. Ook de watertemperatuur heeft geholpen, want het was niet zo koud dat we onderkoeld raakten."

De omstandigheden hebben op zo'n moment inderdaad veel invloed, beaamt Kees Buis van Reddingsbrigade Nederland. "Een geoefende zwemmer kan een paar uur in de zee overleven, mits de watertemperatuur niet te koud is en de stroming niet te sterk. Voor een ongetrainde zwemmer is dat al lastig. Als je algehele conditie van laag niveau is, houd je het waarschijnlijk niet lang vol."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vader verdrinkt bij reddingspoging 6-jarig zoontje in Duitsland

Dat Els haar mindset onder controle had, heeft volgens Buis absoluut geholpen. "Paniek is je grootste vijand. Dat komt niet ten goede aan je uithoudingsvermogen. Ook kan het een psychologische barrière vormen als je geen zicht hebt op het vasteland. Als je je doel niet dichterbij ziet komen moet je mentaal wel heel sterk zijn om toch door te gaan, terwijl je het koud hebt en moe en hongerig bent."

Geluk

En de man uit Tonga? Die heeft vermoedelijk veel geluk gehad dat hij zich kon vastklampen aan de brokstukken. "Zonder had hij het waarschijnlijk niet gered. Het maakt wel degelijk verschil of je mee kan drijven of zelf constant moet trappelen om boven water te blijven. Ik vermoed dat hij ook de stroming mee had. Geluk is een belangrijke factor."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore