Top 2000

Kippenvel door muziek: zo ontstaat dat gevoel

28 december 2021 18:37
Radio-dj Bart Arens Beeld © EditieNL

De Top 2000 is weer in volle gang. Er komen dus regelmatig mooie nummers langs op de radio die je het nodige kippenvel kunnen bezorgen. Radio 2-dj Bart Arens is nu op zoek naar een woord om dat gevoel te omschrijven. Hoe komt het eigenlijk dat we kippenvel krijgen van muziek?

Voor het goede gevoel - van bijvoorbeeld blijdschap of kippenvel – door muziek is er in het Frans al een woord: frisson. Maar in het Nederlands dus nog niet, zo viel Bart Arens op. "We hebben het heel vaak over een bepaald gevoel dat muziek oproept, ook in de Top 2000", zegt hij. "Dan moet ik het meestal in een paar zinnen uitleggen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Paul McCartney investeert in gadget die muziek in horeca herkent

Even terug naar de kern: waar komt dat kippenvel vandaan? "Die kippenvelreactie is iets uit de evolutie. Toen moest je overleven, en de snelste manier om te communiceren dat je moet vluchten voor een leeuw is als de emotie overslaat op je lichaam", zegt wetenschapsjournalist Mark Mieras. "Dat is bij elke emotie zo, en zo heb je dat ook met muziek." 

Patronen 

Kippenvel bij muziek ontstaat wanneer je in de muziek met patronen naar een conclusie toewerkt, legt Mieras uit. "Bepaalde noten geven aan dat er naar een andere noot moet worden gegaan. Als die noot niet komt, dan speelt dat met je brein", zegt hij. "Maar als die noot er uiteindelijk wel komt dan is dat erg fijn voor je brein en ontstaat er bij die emotie kippenvel. Het gaat om het gevoel van herkenning in de muziek." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Shuffleknop verwijderd bij nieuw album Adele: 'De volgorde vertelt iets'

Volgens de wetenschapsjournalist zien we die patronen vaak bij klassieke muziek, maar ook in de popmuziek. "Bands als The Beatles zijn heel vroeg begonnen met muziek maken en leerden zo ook te spelen met die verwachtingen", zegt Mieras. "Ze weten welke noten en patronen het best bij elkaar passen. Het is een spelletje tussen de componist en de luisteraar."

Chocola eten

Kippenvel bij muziek ontstaat dus door een bepaald verwachtingspatroon, zo zegt Mieras, maar ook doordat muziek het hele brein activeert, vertelt neuromusicoloog Arthur Jaschke. "De blijheidshormonen worden versterkt. Het is een beetje hetzelfde als wanneer je chocola eet." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Muziek in de hoogste kwaliteit: hoor je het verschil?

Er is volgens Jaschke geen geheim recept voor een kippenvelnummer. "Het is heel erg individueel. Het lichaam reageert fysiek op iets wat je mooi vindt. Het heet gewoon kippenvel, het is niet echt een fenomeen." Eigenlijk dient het om je lichaam iets rustiger te maken. "Het is fysiologisch gezien een teken: kom tot rust en koel af." 

Muziekkippenvel?

Best wat theorie om kippenvel door muziek te omschrijven dus, maar hoe gaan we het nou noemen als je haren op een positieve manier overeind gaan staan door een nummer? "Ik laat luisteraars wat insturen", zegt radio-dj Arens. "Muziekkippenvel is wat, maar dat klinkt heel lelijk." 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore