Blauw of groen?

Niet elke taal kent het woord blauw: 'Niet overal nodig'

07 oktober 2021 11:49 Aangepast: 07 oktober 2021 12:31
Blauwe lucht boven Texel Beeld © ANP

De lucht is blauw en het gras is groen. Maar het verschil tussen die twee kleuren is niet overal zo vanzelfsprekend. Uit onderzoek blijkt namelijk dat sommige culturen geen woord hebben voor de kleur blauw. Hoe dichter bij de evenaar, hoe minder vaak het woord blauw bestaat. "Als de lucht altijd blauw is, hoeft het niet steeds benoemd te worden."

"Voor het onderzoek bekeken we welke talen een speciaal woord voor de kleur blauw hebben en welke niet", vertelt Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands aan de Radboud Universiteit. Een onderzoeksteam van Nederlandse, Britse en Franse wetenschappers publiceerde de resultaten in Scientific Reports, een wetenschappelijk tijdschrift.

In een goed klimaat, in landen dichter bij de evenaar, komt het woord dus minder voor. "Het idee is dat ze het minder nodig hebben. Voor ons is het van belang: de lucht is blauw, of niet. Als de lucht altijd blauw is, hoeft het niet steeds benoemd te worden."

Leefomstandigheden

De uv-straling in deze landen speelt ook een rol. "Als je een bepaald type licht hebt de hele dag, dan zie je minder goed. Waardoor je met name blauw minder goed kan onderscheiden", legt Van Oostendorp uit.

Het doel van de onderzoekers was om te laten zien waarom talen van elkaar verschillen. "Het komt onder andere omdat mensen onder verschillende omstandigheden leven. Het klassieke voorbeeld is dat de Inuit veel woorden hebben voor sneeuw. Ze wonen in de sneeuw, dus het heeft zin. Bij ons heeft het zin om verschillende soorten regen van elkaar te onderscheiden", aldus de hoogleraar.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bewoners Leeuwarden boos om fuchsia afvalbakken: 'Het triggert'

De Nederlandse taal kent veel verschillende woorden om kleuren mee aan te duiden. "We hebben een vergevorderde samenleving waarin we veel dingen kunnen maken", geeft Van Oostendorp als verklaring. "Veel kleurenwoorden kennen we ook uit het Frans, en door de mode. Zoals roze, oranje en beige." Het is vaak ook nuttig. "Bijvoorbeeld al met: waar ligt mijn beige broek? Het is handig daar een woord voor te hebben."

Rembrandt

Dat wij zoveel kleuren met bijbehorende namen hebben is lang niet altijd zo geweest, weet kleurendeskundige Piet Kempenaar van Verfmolen de Kat. "In de tijd van Rembrandt en Vermeer was alles erg beperkt wat betreft mogelijkheden. Rembrandt gebruikte maar veertien kleuren en acht pigmenten in zijn schilderijen", vertelt Kempenaar aan EditieNL.

Kleurendeskundige Piet Kempenaar Kleurendeskundige Piet Kempenaar

De kleur blauw was in die tijd nog erg beperkt, omdat bepaalde gesteenten zoals lapis lazuli nodig waren om pigment voor de verf te maken. Kempenaar: "Daar kwam in de negentiende eeuw verandering in. Toen kwam de chemische industrie op gang en gingen ze als een gek experimenteren met soorten pigment en verf."

Kleurcodering

Dankzij die industrie zijn er steeds meer kleuren ontstaan. "Het is mogelijk om eindeloos door te kleuren. Elke kleur krijgt ook een internationale kleurcodering, zodat er geen misverstand bestaat over wat voor kleur het is", zegt Kempenaar. "Er kan zeker discussie ontstaan over kleuren. Turquoise is daar een voorbeeld van. Is het nu meer blauw of groen? Maar er is uiteindelijk altijd een bepaald antwoord door de codering."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore