Duitse verkiezingen

Hogere kiesdrempel in Den Haag? 'Makkelijker om coalitie te vormen'

27 september 2021 16:34 Aangepast: 27 september 2021 16:51
Foto ter illustratie Beeld © ANP

Het was een nek-aan-nekrace bij de Duitse verkiezingen. De centrumlinkse SDP kwam als winnaar uit de bus met 25,7 procent van de stemmen, het conservatieve CDU/CSU haalde 24,1 procent van de stemmen. En voor Die Linke wordt het spannend, want in de voorlopige uitslagen heeft de partij 4,9 procent van de stemmen en dat is net onder de kiesdrempel van vijf procent. Zou zo'n kiesdrempel ook in Nederland werken?

Wie in het Duitse parlement, de Bondsdag, wil komen, moet minimaal vijf procent van de stemmen halen. Niet alleen Duitsland werkt met zo'n kiesdrempel. Ook België, Luxemburg, Polen, Estland, Letland, Litouwen, Hongarije, Kroatië, Roemenië, Slowakije en Tsjechië hanteren dit systeem. In Nederland moet wel een minimum aantal stemmen behaald worden om een zetel te krijgen, maar dat is maar 0,67 procent van het aantal stemmen, lang niet zoveel dus als in de andere landen.

Als we zo'n kiesdrempel van vijf procent zoals in Duitsland zouden hebben, moet een politieke partij minstens 521.143 stemmen behalen. Kijkende naar de afgelopen verkiezingen zouden we in Nederland dan nog maar acht partijen overhouden: VVD, D66, PVV, CDA, SP, PvdA, GroenLinks en FvD.

Minderheden een stem

Grote Nederlandse partijen als de VVD en het CDA zien wel iets in de kiesdrempel, maar dat is bij de kleinere partijen wel anders. "We zijn tegen een kiesdrempel van vijf procent, want dat zou betekenen dat we als SGP niet meer in de Tweede Kamer zouden zitten", zegt fractievoorzitter Kees van der Staaij tegen EditieNL.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

SPD wint Duitse verkiezingen: 'Het wordt een ingewikkeld schaakspel'

"Het voordeel van geen kiesdrempel hebben, is dat minderheden ook een stem krijgen in de volksvertegenwoordiging", meent Van der Staaij. "Want er is meer ruimte voor kleine partijen." Een kiesdrempel zou volgens de politicus ook niet helpen om het formeren makkelijker te maken: "Het loopt nu juist spaak tussen de grote partijen in Nederland."

Voor- en nadelen

Zo'n kiesdrempel zal inderdaad voor een behoorlijke kaalslag in de Tweede Kamer zorgen, zegt hoogleraar bestuurskunde Caspar van den Berg van de Rijksuniversiteit Groningen. Het heeft volgens hem ook voordelen. "Zetels die nu door kleine partijen worden bezet, worden dan verdeeld over grotere partijen. Dan krijg je grotere fracties, dat is makkelijker om een meerderheidscoalitie te maken."

"Hoe groter een fractie is, hoe meer ze de controlerende taak kunnen uitvoeren", vervolgt Van den Berg. "In Nederland hebben we veel versnippering van partijen en met een kleine fractie kun je heel weinig doen. De werkdruk is superhoog." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Waarom de Duitse verkiezingsuitslag ook voor ons zo belangrijk is

Nadelen zijn er ook. "Geen kiesdrempel of een lage kiesdrempel zorgt voor een open systeem", meent de hoogleraar. "Je staat open voor nieuwe toetreders. We hebben in Nederland best veel partijen die heel klein zijn begonnen, zoals de Partij voor de Dieren. Die partij is groter geworden door die ene zetel waarmee ze zich hebben kunnen bewijzen. Zo hebben ze zichzelf een plek kunnen geven in het partijlandschap."

En als een partij onder de kiesdrempel valt, zijn ze jarenlang niet vertegenwoordigd. "Dat is wel nodig om een partij in leven te houden."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore