Notulen ministerraad

Sensibili-wattes? 'Het woord sensibiliseren heeft een nieuwe betekenis gekregen'

29 april 2021 17:20 Aangepast: 29 april 2021 18:55
Wopke Hoekstra (links) en Pieter Omtzigt (rechts) Beeld © ANP foto

"We hebben geprobeerd de heer Omtzigt te sensibiliseren, maar dat is niet gelukt", zijn de woorden die Wopke Hoekstra gebruikte in de beruchte ministerraad over de toeslagenaffaire. Over die woorden is echter onduidelijkheid ontstaan. Wat bedoelt Hoekstra precies met sensibiliseren, en gebruikte hij dat woord wel juist?

Al de hele middag ligt het kabinet in de Tweede Kamer onder vuur tijdens het debat over de notulen van de ministerraad. De zin van Hoekstra over het sensibiliseren van Omtzigt daarin trok de afgelopen tijd veel aandacht.  

Betekenis

Taaldeskundige Ewoud Sanders merkte dat het woord sensibiliseren in de media op verschillende manieren geïnterpreteerd werd. Waar RTL Nieuws schreef over 'tot rede te brengen', noemde de Volkskrant het 'temmen' en GeenStijl 'iemand een mes in de rug steken'. 

Maar volgens taaldeskundige Ewoud Sanders is dit niet wat het woord betekent. "Het woord sensibiliseren heeft in de Nederlandse taal twee betekenissen: gevoelig(er) maken en gevoelig maken voor een bepaald probleem", vertelt Sanders aan EditieNL.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oppositie neemt regeringspartijen onder vuur in debat notulen ministerraad

Het woord is te herleiden naar twee verschillende talen. "Het is overgenomen uit het Frans. Namelijk van het woord sensible: ergens gevoelig voor maken." Ook wordt het volgens Sanders geassocieerd met Engelse uitdrukkingen als 'being sensible' en 'to bring someone to their senses'.

Context

Het zou kunnen dat Hoekstra het woord gebruikte vanuit een andere context, denkt Toon den Boon, hoofdredacteur van Van Dale. "Het werd in 2018 als eufemisme gebruikt in een artikel van NRC over het sensibiliseren van journalisten die kritisch waren over migratiebeleid in de Verenigde Staten. Daarmee bedoelden ze: druk op iemand uitoefenen. Misschien dat Hoekstra dat vanuit zijn verleden als consultant gebruikte en dat bedoelde", vertelt Den Boon aan EditieNL.

"Sensibiliseren in het Nederlands gaat vooral over sensibiliserende stoffen. In de medische wereld gaat het dan vaak over het desensibiliseren van die stoffen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

DENK dient direct motie van wantrouwen in wegens toeslagennotulen

Volgens hem heeft Hoekstra het woord niet per se verkeerd gebruikt. "Je gebruikt een woord en daar geef je een bepaalde betekenis aan mee." In het geval van Hoekstra bedoelde hij waarschijnlijk tot rede brengen, denkt Den Boon. "Maar er zijn ook andere mogelijkheden."

Politieke invloed

Wat hij interessant vindt aan deze kwestie is dat we dat woord in deze betekenis nu hebben leren kennen en dat we dat in de toekomst waarschijnlijk ook zo gaan gebruiken. "Dat weet ik niet zeker, ik heb geen glazen bol. Maar die kans zit er wel in."

Dat denkt ook taaldeskundige Sanders. "In de politiek horen we wel vaker woorden die we niet kennen, die we vervolgens ineens veel gaan gebruiken. Dat zie je nu ook met Ruttes uitspraak over 'brisante inhoud'. Als de politiek zo in de aandacht staat, kunnen die woorden op korte termijn invloed hebben op de Nederlandse taal."

Leenwoorden

Het gebruiken van woorden en deze een nieuwe betekenis geven, doen we vaker in de Nederlandse taal. "Bijvoorbeeld beamer, dat hebben we overgenomen uit het Engels. In het Engels heet een beamer geen beamer. Je leent iets uit het Engels, maar je geeft in het Nederlands een nieuwe betekenis eraan", aldus Den Boon.

Ook het Franse leenwoord milieu hebben we een andere betekenis gegeven. "Dat is een erg bekend voorbeeld uit de politiek. We hadden een minister van Milieu, Irene Vorrik. Op werkbezoek in Frankrijk stelde ze zich voor als 'ministre de milieu', wat in het Frans letterlijk 'minister van de onderwereld' betekent."

En zo ging het nog weleens fout. "Joop den Uyl noemde Nederland in Engeland ooit 'a country of undertakers', in de veronderstelling dat hij zo 'een land van ondernemers' correct vertaalde. Terwijl het in feite 'land van lijkbezorgers' betekent."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore