Nationaal Archief

Archiefstukken uit slavernijverleden online: 'Ik weet nu wie ik ben'

23 april 2021 18:39 Aangepast: 23 april 2021 18:43
Marie Karg liep jarenlang met vragen rond over haar familiegeschiedenis

Vanaf vandaag zijn er 1,9 miljoen archiefstukken over het slavernijverleden online te bekijken op de website van het Nationaal Archief. Het gaat onder meer om gerestaureerde en gedigitaliseerde brieven, prenten en plantagelijsten. Wat kunnen we hieruit opmaken?

In de archieven zijn verschillende documenten uit het Nederlandse slavernijverleden te bekijken, waaronder scheepsjournalen, plantagelijsten en brieven van de West-Indische Compagnie, de Middelburgse Commercie Compagnie en de Sociëteit van Suriname. Het materiaal geeft de lezer een beeld van de slavenhandel en het dagelijks leven in de koloniën.

Voorouders

Maar de archieven kunnen ook gebruikt worden om meer te weten te komen over je voorouders en familiegeschiedenis. Hoe belangrijk dat is, weet Maria Karg. "Ik vroeg me altijd af: wie ben ik en waar kom ik vandaan? Hoe kom ik aan deze huidskleur?", vertelt ze aan EditieNL.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Met excuses voor slavernij lezen we niet onze voorouders maar onszelf een les

Ze ontdekte dat ze een Duitse overgrootvader heeft met een katoenplantage in Suriname. Hij had kinderen met de slaven. Maria is daar een nakomeling van. "Ik ben heel blij met wat ik gevonden heb. Ook al is het een 'dubbel' verhaal. Ik kan daar niets aan doen. Ik weet nu wie ik ben."

Moeilijk te lezen

Maar niet alle oude archieven zijn even goed leesbaar. Het kan vrij lastig zijn om de teksten te ontcijferen, vertelt Coen van Galen, sociaal historicus aan de Radboud Universiteit. "Je moet het zien alsof je het handschrift van een ander leest. Als je een ansichtkaart krijgt, dan denk je soms ook: wat heeft iemand hier in godsnaam geschreven? Dat moet je dan even leren ontcijferen", legt hij uit aan EditieNL.

"De mensen die dit toentertijd opschreven, waren heel getrainde schrijvers", vult hij aan. "Dus als je het doorhebt, dan gaat het een stuk makkelijker." Toch zullen er altijd lastige teksten tussen blijven zitten, die door slechte handschriften moeilijk te ontcijferen zijn. "Ook doordat archiefstukken mogelijk ooit beschadigd zijn geraakt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

VN-rapporteur: meer aandacht slavernij in Nederlands onderwijs

Ook de periode waarin de tekst zijn geschreven maakt veel uit voor de leesbaarheid. "In de 17de eeuw hadden ze een heel ander type handschrift, dat maakt het lastiger. Maar het handschrift uit de 18de en 19de eeuw is goed te doen. Ik kan het ook, maar het is even schatgraven."

Context

Jammer genoeg zal het niet altijd even makkelijk zijn om te achterhalen wie jouw voorouders waren door middel van deze archieven. "Er is namelijk beperkte informatie beschikbaar over de mensen die in slavernij leefden. Voor 1863 werden geen achternamen geregistreerd, want mensen in slavernij mochten geen achternaam hebben."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

De Nederlandsche Bank gaat eigen rol bij slavernij onderzoeken

Wel geven de archieven meer inzicht in hoe mensen leefden in deze tijd. "Het leert veel over de ervaring van de slavenreis van Afrika naar Amerika, over het leven en werk dat mensen in slavernij moesten doen en over de gruwelijke straffen die ze kregen." Hierdoor valt er dus veel te leren over de context. "Ook als je geen directe link kunt maken met een eigen voorouder."

Maatschappelijke impact

Van Galen verwacht dat de documenten van grote invloed zullen zijn op onze samenleving. "De informatie zal worden gebruikt in publicaties, toneelstukken, families, onderwijs, en ga zo maar door. Alles dat je aandacht geeft groeit, in mijn ervaring." 

Ook zullen deze archieven bewustwording creëren. "Slavernij is niet iets dat alleen ver weg speelde. Het is onze gezamenlijke geschiedenis en dat zal steeds duidelijker worden doordat dit materiaal nu beschikbaar is."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore