Voorlopig geen terras: 'Blijf relativeren en voorkom zelfmedelijden'

Vorige week lekte uit dat het kabinet de maatregelen waarschijnlijk vanaf 21 april zou verruimen. Maar gisteren werd bekend dat er zeker tot 28 april geen versoepelingen komen. Die boodschap kwam bij veel mensen hard aan. "Dieren leven alleen in het heden, maar wij mensen leven voor een deel in de toekomst", vertelt wetenschapsjournalist Mark Mieras aan EditieNL. "Wij plannen vooruit en kijken daarnaar uit."

Fysieke pijn

Als ons iets wordt voorgespiegeld en vervolgens weer wordt afgenomen, kan dat een heftige reactie veroorzaken in ons brein. "Het voelt echt alsof iets wordt afgepakt. Het kan zelfs letterlijk als pijn aanvoelen. Dat komt doordat het een reactie in de hersenen veroorzaakt die lijkt op de reactie bij fysieke pijn."

Die pijn wordt versterkt doordat we zo naar de versoepelingen uitkeken. "Momenteel hebben we een enorm verlangen naar sociaal contact. We zitten al maanden in lockdown en sociale isolatie. Een gebrek aan sociaal contact is vergelijkbaar met honger. Dat is ook meetbaar in de hersenen. De drang gaat nu steeds harder 'duwen'. Als hoge verwachtingen over de versoepelingen vervolgens niet uitkomen is die reactie nog intenser."

Verwachtingen scheppen

Volgens Mieras kan het kabinet beter niet meer zulke hoge verwachtingen creëren. "Politici hebben de neiging om cadeautjes uit te delen op momenten dat ze minder populair zijn. Maar wat je nu nodig hebt is een heldere lijn. Geen beloftes maken en dan weer terugtrekken. Je kan beter een wat somberder beeld scheppen door te zeggen: pas in mei of juni zijn versoepelingen mogelijk. Verwachtingsmanagement is heel belangrijk."

Als je zo'n teleurstelling te verwerken krijgt, wat kun je dan het best doen? Sander Aarts, weerbaarheidstrainer bij Unbreakable Academy en oud-commando bij defensie, weet er wel raad mee. "Bij defensietrainingen werden ook verwachtingen geschept en vervolgens weer teruggetrokken."

Training

Dat was een methode om de weerbaarheid te testen. "Bij een lange verplaatsing met zware bepakking zetten ze een truck neer als eindpunt. Maar als je daar aankwam, reden ze weer een stuk verder. Dat deden ze steeds opnieuw. Je kon zien hoe mensen het opgaven en moesten braken. Maar daarmee train je wel je weerbaarheid en hoe je met teleurstellingen om moet gaan."

De kunst is om in dit soort omstandigheden de verwachtingen los te laten. "Hecht er niet te veel waarde aan, ga je er niet te veel op de versoepelingen verheugen. Dan is de teleurstelling veel minder. Net als wanneer je solliciteert voor nieuwe baan. Als je je inbeeldt dat je er werkt, dan is de teleurstelling veel groter als je niet wordt aangenomen."

Alles is relatief

Ook relativeren kan volgens Aarts een hoop schelen. "Zorg dat je geen zelfmedelijden krijgt. Er zijn altijd mensen die het zwaarder hebben. Zolang je niet op de ic ligt valt jouw situatie wel mee."

Een laatste advies: "Sta stil bij het feit dat het allemaal weer normaal wordt, zonder en een datum op te plakken. Koppel er een mantra aan, een mentaal anker. Bij veel defensie-eenheden was het mantra: het wordt vanzelf weer vrijdag, oftewel weekend. Ook al heb je drie nachten niet geslapen en ben je doodop. Alles is relatief en gaat een keer voorbij."