Coronavaccin

Eerlijk vaccins delen: 'We worden hebberig door schaarste'

30 maart 2021 15:57
Foto ter illustratie Beeld © ANP

We moeten de vaccins eerlijker verdelen over de landen. Tientallen epidemiologen wereldwijd vrezen namelijk dat het coronavirus zodanig muteert dat de meest huidige vaccins binnen een jaar al niet meer effectief zijn. Waarom vinden we het zo moeilijk om dingen te delen?

"Als het gaat over delen en verdelen, dan zijn wij geneigd om te delen met mensen waar we een relatie mee hebben", legt bioloog Patrick van Veen uit. "En wat natuurlijk bij deze vaccins speelt, is dat je voortdurend hoort over tekorten. Dat drijft ons tot hebberigheid: 'Ik eerst, dan mijn verwanten en dan pas de andere mensen'."

Vaccins opgekocht

Zo had Nederland op 1 maart genoeg vaccins ingekocht om de hele bevolking ruim twee keer te vaccineren. En in Canada hebben ze zelfs drie vaccins per inwoner. In het Afrikaanse Congo zijn er daarentegen slechts genoeg prikken voor tien procent van de inwoners. En in Burkina Faso, en dat geldt voor bijna alle landen in Afrika, hebben ze maar voor vijf procent van de bevolking een prik.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Epidemiologen ongerust: coronavaccins mogelijk binnen jaar uitgewerkt

Als we de vaccins niet eerlijker verdelen, dan komt straks iedereen in de problemen. "Doordat rijke landen de meerderheid van vaccins hebben opgekocht en daarnaast de monopolies van hun farmaceutische bedrijven beschermen, lopen ontwikkelingslanden vaccins mis", zegt Esmé Berkhout, beleidsadviseur van Oxfam Novib.

"Arme landen lopen daardoor achter met vaccineren, met als gevolg dat meer mensen ziek blijven worden, economisch herstel achterblijft en er meer kans is op mutaties die vaccins minder effectief maken."

Schaarste

Maar waarom zijn we zo hebberig als we wéten dat we er de dupe van worden? Bioloog Patrick van Veen legt uit: "In eerder onderzoek kregen kinderen de keuze: óf je krijgt de beloning nu óf je stelt de beloning uit en je krijgt op de lange termijn veel meer. Je ziet dat de meeste kinderen toch voor de korte termijn kiezen. Ook dit is zo’n situatie waarvan je weet: als we nu beter verdelen, dan hebben we minder kans op mutaties."

Toch kiezen de meeste mensen voor de korte termijn en dat heeft te maken met schaarste. "In ons achterhoofd zit een soort oerbrein die zegt: eten wat ik nu kan eten, want je weet nooit wat je morgen tegenkomt", vertelt Van Veen. "Ook al weet je wel dat er straks misschien wel veel meer is. En dat is niet alleen met eten, maar ook met vaccins die belangrijk zijn om te overleven."

Discussie blijven voeren

We kunnen het gedrag wel veranderen, legt hij uit. "Je doet dat door de discussie met elkaar te blijven voeren, zodat mensen bewust worden van de impact van die korte termijnstrategie. En een andere belangrijke factor is dat je leiders moet hebben die zeggen: nu gaan we keuzes maken en zorgen dat we nadenken over de lange termijnstrategie."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore