Formatie

Het onderhandelen over de coalitie gaat beginnen: hoe pak je dat aan?

18 maart 2021 11:55 Aangepast: 18 maart 2021 14:42
Ruud Oosterveen weet als autodealer alles over onderhandelen Beeld © EditieNL

De kiezer heeft zijn stem laten horen en de zetelverdeling is zo goed als bekend. Als grootste partijen zijn volgens de prognose VVD (35 zetels) en D66 (24 zetels) aan zet bij het onderhandelen over de kabinetsformatie. Hoe behaal je bij een onderhandeling de best mogelijke deal?

Volgens onderhandelingsexpert Lodewijk van Ommeren van Bureau Zuidema is het voor de Tweede Kamerleden van belang dat er strategisch wordt onderhandeld. "Je gaat een soort relatie met elkaar aan en moet nog vier jaar met elkaar door. Met een 'ik win, jij verliest'-houding ga je in zo'n geval weinig bereiken", vertelt hij aan EditieNL.

Wederkerigheid

Het is belangrijk dat alle coalitiepartijen uiteindelijk tevreden zijn met de uitkomst. "Er moet wederkerigheid zijn. De relatie moet goed blijven. Het heeft geen zin om er met gestrekt been in te gaan."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Toch een zetel voor BIJ1, VVD van 36 naar 35 zetels in nieuwste prognose

Als we het hebben over onderhandelen, denkt politiek verslaggever Frits Wester meteen aan de onderhandelingen van 2012. "Toen was Wouter Bos informateur. Hij had een soort kaartspel waar verschillende onderwerpen op stonden. Als je een bepaalde kaart trok, mocht je driekwart van je ideeën bij dat onderwerp uitwerken."

De onderhandelingen voor het vorige kabinet, in 2017, verliepen niet geheel soepel. "Het vlotte niet zo tussen D66 en de ChristenUnie, vooral omtrent medisch-ethische onderwerpen. Er waren over en weer lelijke dingen gezegd, dus er moest eerst iets gladgestreken worden voordat de partijen met elkaar in een kabinet konden. Ze zijn naar een restaurant in Den Haag gegaan om alles uit te spreken."

In een hotel

In 2006 is er ook voor gekozen om het Binnenhof even te verlaten om te praten. Er was toen een onderhandeling gaande tussen het CDA en de PvdA. "De campagne zelf ging er stevig aan toe. De verhoudingen stonden op scherp, dus voordat ze met elkaar konden gaan regeren moesten ze met elkaar praten."

De partijen zijn toen in een hotel gezet. "Weg van de pers en de rest. Ze hadden zelfs een speciale tafel meegenomen – niet vierkant maar ovaal, zodat iedereen elkaar kon gaan zien – om alles weer in kannen en kruiken te gieten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Winnaars en verliezers: alle emoties van verkiezingsavond op een rij

Dit soort onderhandelingen zijn anders dan wanneer je bijvoorbeeld een auto, huis of jurkje koopt denkt Van Ommeren . "Dat is een transactionele aankoop. Een eenmalige onderhandeling. Eigenlijk is dat niet een echte onderhandeling maar loven en bieden. Je hebt dan vaak enkelvoudige valuta, namelijk geld."

Anders dan vroeger

Vroeger verliepen dat soort onderhandelen heel anders dan nu, vertellen Jan Hofstede en Ruud Oosterveen van de Renaultdealer Zeeuw en Zeeuw. "Toen kwamen mensen nog blanco hierheen en dan moesten ze ter plekke een keuze maken. Dan ging je tijdens het uitzoeken van de auto al aan de slag met onderhandelen."

Tegenwoordig doen mensen vooraf al veel research online. "Daarna komen ze hier en maken ze nog een proefrit. Vervolgens kijken wij naar een offerte met eventuele inruilkorting. Daarna gaan we onderhandelen. Dat is wel wat zakelijker dan vroeger."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Frits Wester: 'De formatie wordt nog een flinke legpuzzel'

De onderhandelingsstrategie laat de dealer afhangen van de manier waarop de klant zich opstelt. "De ene verkoper gunt een aardige verkoper meer, bij de andere krijgt de boze verkoper meer voor elkaar. We bedenken van tevoren wel altijd een prijs waar we niet onder gaan zitten."

Onderhandeltips van Lodewijk van Ommeren:

  • Bepaal van tevoren je streven en je maximum. "Bedenk in het geval van een auto die te koop staat voor 15.000 euro bijvoorbeeld: ik wil maximaal 14.000 euro betalen, maar mijn streven is 13.000 euro."
  • Taartverruiming: onderhandel niet alleen over de prijs van de auto, maar ook nieuwe banden, garantie, een feestelijke aflevering thuis met een strik eromheen et cetera. "Dan kun je tot de conclusie komen dat je wél bereid bent meer te betalen."
  • Achterhaal welke punten voor de ander belangrijk zijn. "Probeer niet meteen jouw punten door de strot van iemand anders de duwen."
  • Wees echt bereid om weg te lopen! "Bepaal van tevoren je weerstandspunt (jouw maximum). Is die bereikt? Stop dan echt met de onderhandeling."
  • Houd rekening met de ander. "Als je merkt dat de ander emotioneel wordt, geef daar dan ruimte aan."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore