Inspelen op de emotie

Moddergooien in aanloop naar de verkiezingen: werkt het?

21 mei 2019 12:04 Aangepast: 21 mei 2019 18:38
VVD heeft het in haar campagnevideo op Thierry Baudet gemunt Beeld © Still uit campagnevideo

Donderdag mogen we weer naar de stembus voor de Europese verkiezingen. In aanloop daarnaartoe stunten politieke partijen met verkiezingsfilmpjes om extra stemmen te winnen. Daarin wordt opvallend vaak met modder gegooid. Is dit nieuw in Nederland? En hoe effectief is het eigenlijk?

Partijen hebben zich inmiddels vol in de verkiezingsstrijd gegooid, want donderdag gaan we naar de stembus voor de Europese verkiezingen. Opvallend is dat veel Nederlandse partijen in hun filmpjes fel naar elkaar uithalen. Zo opent VVD het vuur op Thierry Baudet, heeft Forum voor Democratie het gemunt op Jesse Klaver, Rob Jetten en Mark Rutte, en steekt SP de draak met Frans Timmermans.

Nieuwe trend

Sanne Kruikemeier, assistent-professor politieke communicatie van de Universiteit van Amsterdam, erkent de opkomst van het moddergooien. "Eerst kwamen dit soort video's in Nederland minder voor. Maar er lijkt nu echt sprake van een toename", vertelt ze aan Editie NL. "Dit is niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, maar een gevoel dat mijn collega's en ik delen. Ik vind het een interessante ontwikkeling."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Brussel: sociale media moeten opener zijn over politieke reclame

Alles moet online

Ook valt haar iets op aan de manier waarop politici elkaar zwartmaken: ze spelen recht op de man af in plaats van op de partij. "Daarnaast wordt alles tegenwoordig het wereldwijde web op geslingerd. Politici kunnen zelf knippen en plakken en een video online delen. In het digitale tijdperk worden conflicten extra uitvergroot."

Versnipperde politiek

Dat er zoveel met modder wordt gegooid, is volgens Kruikemeier gedeeltelijk te wijten aan de versnipperde politiek in ons land. "Daardoor moeten partijen de aandacht trekken en dat kan door middel van dit soort filmpjes. Het is echt vechten om aandacht."

Hersenonderzoeker Victor Lamme van communicatiebureau Neurensics bevestigt dat. "Je ziet in het Nederlandse electoraat een opschuiving naar extreme politieke kleuren. Polarisatie versterk je met je emoties. Partijen zoals DENK en Forum voor Democratie hebben baat bij het moddergooien. Daarom is het aan de orde van de dag. Ik denk niet dat je op dit moment met een verstandige rationele boodschap ver gaat komen", vertelt hij aan Editie NL.

Aandacht trekken

Daarnaast maken partijen dergelijke filmpjes om aandacht te krijgen van de traditionele media, denkt Kruikemeier. "De partijen mogen de video's dan delen via hun sociale kanalen, maar echt niet iedereen zit op Twitter. De invloed van de traditionele media is nog steeds heel erg groot. 

De campagnevideo van VVD:

Inspiratie uit de VS

Ook de invloed van de Verenigde Staten is aanzienlijk. "We zien dat er veel wordt overgenomen vanuit de VS. Ik denk dat daar ook op dit gebied inspiratie vandaan komt. We hebben het dan over 'conflict framing'."

Lamme vult aan: "In de VS wordt veel gebruik gemaakt van 'negative campaigning', omdat het werkt. Mensen stemmen niet op de zwartgemaakte partij óf ze blijven thuis."

Polarisatie

Hij denkt dat deze manier van campagnevoeren dan ook effect heeft. "Mensen zijn vandaag de dag een stuk extremer. Elke nuance verdwijnt en we krijgen steeds minder begrip voor elkaar. In die omgeving heeft negative campaigning wel effect. De zwevende kiezer gaat niet snel genuanceerd op een partij stemmen. Hij of zij kiest eerder voor het extreme en kan zich wel door zo'n filmpje over laten halen om op een bepaalde partij te stemmen."

Emoties zijn leidend

Dat komt doordat we keuzes maken op basis van onze emoties. "Politici krijgen steeds beter door dat verkiezingen over emoties gaan, dus daar wordt op ingespeeld."

Volgens Lamme werkt dat twee kanten op. "Als je het al eens was met een belangrijk onderwerp van een partij, kan de emotie die een filmpje oproept jou er nog meer van overtuigen om op de partij te stemmen. Andersom werkt dat precies hetzelfde."

De campagnevideo van SP:

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`