Remifentanil

Pompje met pijnbestrijding bij bevalling niet alleen halleluja: 'Ik werd knetterstoned'

06 december 2018 14:45 Aangepast: 06 december 2018 18:35
Marloes van Delft kreeg een morfinepompje toen ze haar eerste zoon kreeg. 'Dat beviel goed!' Beeld © EditieNL

Het morfinepompje is, na de ruggenprik, de meestgebruikte pijnstiller tijdens bevallingen. Nu is voor het eerst onderzoek gedaan naar het gebruik ervan. Daaruit blijkt dat veel ziekenhuizen het bijbehorende protocol niet (goed) opvolgen.

Vorig jaar en in 2016 werd remifentanil zo'n 21 duizend keer gebruikt als pijnstiller tijdens een bevalling in het ziekenhuis. Ter vergelijking: een ruggenprik werd in beide jaren aan 33 duizend bevallende vrouwen gegeven. Bijna driekwart van alle ziekenhuizen met geboortezorg gebruikt remifentanil (73 procent).

Niet geregistreerd

Toch worden incidenten naar aanleiding van het gebruik van remifentanil, zoals het middel officieel heet, niet geregistreerd. Het is belangrijk dat dit wel gebeurt, zegt verloskundige en onderzoekster aan het AMC Sabine Logtenberg, want het middel kan serieuze bijwerkingen hebben. 

'Goed bevallen'

Marloes van Delft beviel twaalf jaar geleden van haar eerste zoon. "Toen kreeg je een ruggenprik echt alleen bij een keizersnee. In het ziekenhuis kon ik toen voor de 'nieuwe' pijnbestrijding remifentanil kiezen. Dat is me 'goed bevallen', haha!"

"De pijn blijft, maar remifentanil haalt de scherpe randjes er vanaf en je wordt een beetje stoned en slaperig. Je kunt zelf op het knopje drukken om een shotje te krijgen. Ik bleef maar op dat knopje drukken."

Lekker afreageren

Op een gegeven moment zei de verloskundige tegen Marloes dat ze al 333 keer had gedrukt. "Al had ik maar zes keer echt een shotje gekregen. Dat afreageren was al fijn!"

"Toen ik moest persen ging de pomp uit en werd er uiteindelijk een gezonde jongen geboren. De pijnbestrijding werkte echter wel lang door, want zelfs het hechten was compleet pijnloos."

Als de vrouw het wil

Sabine Logtenberg van het AMC deed haar promotieonderzoek naar het gebruik van de pijnbestrijder. "Remifentanil is officieel een middel dat op de intensive care wordt gebruikt en tijdens narcose. Het wordt voor bevallingen dus 'off-label' toegediend. Dat is gangbaar, maar het is in dit geval wel bijzonder dat het gebruik dan niet wordt geëvalueerd."

"Eigenlijk mag remifentanil alleen bij bevallingen worden gebruikt als een ruggenprik om wat voor reden dan ook niet kan", zegt Logtenberg. "Maar bijna alle ziekenhuizen in ons onderzoek zeggen dat ze het aanbieden als de vrouw dat wil."

Ernstige complicaties

Schokkender vond Logtenberg nog dat meer dan de helft van de ziekenhuizen de richtlijnen voor de toediening van de pijnstiller niet helemaal volgen. "Ze doen hun eigen doseringen, hun eigen monitoring. Dat verwacht je niet als patiënt en dat is wel een zorg, want je wilt geen complicaties."

Hoe vaak het is misgegaan in de tien jaar dat het middel bij bevallingen wordt toegediend, is uit het onderzoek niet duidelijk geworden. "Er zijn weleens ernstige complicaties geweest in een ziekenhuis", zegt Logtenberg. "Dat is dan terug te voeren op het niet protocol dat niet wordt nageleefd of natuurlijk een menselijke fout. Dat kan altijd."

Geen ruggenprik

Ze benadrukt dat de kans dat het misgaat heel klein is - 'een op tienduizend' - maar áls het misgaat, is dat serieus. "Je gaat er minder goed, minder diep en minder vaak van ademen. Daarnaast is er nog geen onderzoek gedaan naar wat het effect op een kind is op de lange termijn."

'Ik werd er knetterstoned van'

Ruim een jaar geleden beviel Daphne Zuurveld van een dochter. Voor de bevalling had ze aangegeven dat ze een pompje met remifentanil wilde als pijnbestrijding. "Absoluut geen ruggenprik, vanwege de risico's daarvan die overal werden benadrukt."

Omdat de ontsluiting niet opschoot ondanks een stevige weeënstorm, wilde Daphne tijdens de bevalling alsnog graag een ruggenprik. "In de tijd dat ik daarop moest wachten, werd met het pompje voorgesteld. Wat een ramp! Ik werd er knetterstoned van en de hartslag van mijn dochter ging flink naar beneden."

Beetje koorts

Na twee keer drukken werd het pompje van Daphne afgepakt. "Kwaad dat ik werd! Ik wilde het terug. Toen mijn dochter weer stabiel was, mocht ik nog een keer drukken. Het hielp net de scherpe kantjes van de pijn af te halen."

Na 5,5 uur kreeg ze alsnog een ruggenprik. "Een beetje koorts, maar verder geen complicaties en moeilijk gedoe. Wat een verademing!"

Voorlichten

"Ruggenprikken onderdrukken de pijn beter, maar vrouwen zijn tevredener over het morfinepompje", zegt anesthesist Marc Godfried van het Amsterdamse OLVG. "Je voelt de pijn nog wel, maar het is dragelijker en je hebt zelf de controle." Andere voordelen van het pompje zijn dat je geen katheter in hoeft en niet aan bed bent gekluisterd zoals bij een ruggenprik.

"Remifentanil is heel veilig als je het protocol volgt", zegt Godfried. "Zoals ieder middel heeft het bijwerkingen. Het is een morfinemiddel, dus je kunt er jeuk van krijgen en misselijk van worden. Daarop attenderen en voorlichten is dus heel belangrijk."

Bekijk hier de video:

`