EditieNL

'Eentje is al eentje te veel'

14 december 2017 09:00 Aangepast: 18 mei 2018 13:43

Als je een tiener thuis hebt, ken je het vast wel: die willen nog weleens lastige vragen stellen. 'Waarom mag ik niet gewoon één biertje drinken?' bijvoorbeeld, of 'Ja, maar jij rookt toch zelf ook?'. Gelukkig betekent een lastige vraag niet per se een lastig antwoord. Esther Croes (arts-epidemioloog) en Lex Lemmers (wetenschappelijk medewerker) van het Trimbos-instituut weten waarom een afspraak van echt de beste afspraak is.

Wat doet alcohol eigenlijk met je?
Lex Lemmers: "Als kinderen alcohol drinken, komt dat extra hard aan. Hun lichaam is nog niet volgroeid en hun lever is nog niet gewend aan het afbreken van alcohol. Dat heeft verschillende gevolgen. Het meest direct merkbaar is hun gedrag: ze worden losser, hun remmingen vallen weg."

Esther Croes: "Dat komt omdat de ‘verstandig nadenken’-functie bij pubers nog niet volledig ontwikkeld is, terwijl de hang naar avontuur dat al wel is. En drank versterkt dat effect. Zo kan het gebeuren dat jongeren onder invloed van alcohol ineens in een seksueel avontuur belanden waar ze later veel spijt van krijgen. Na een paar drankjes kunnen ze ook agressief worden en sneller op provocaties reageren. Ze kunnen risico’s moeilijker inschatten, ook in het verkeer."

Lex Lemmers: "Jongeren zijn helaas ook betrokken bij ongelukken waarbij alcohol een rol speelt. Dan zijn ze bijvoorbeeld dronken op de fiets gestapt, of roekeloos in ijskoud water gaan zwemmen. Als je kijkt naar de langetermijneffecten, zie je dat alcohol extra schadelijk is voor weefsel dat nog in ontwikkeling is. De hersenen dus, maar bijvoorbeeld ook botweefsel. Daarnaast is de associatie tussen alcohol en een fijn gevoel sterker naarmate je vroeger begint en heb je dus later meer kans op verslaving."

En roken?
Esther Croes: "Bij roken geldt vooral dat hoe jonger je ermee begint, hoe verslavender het is. Voor een puber kunnen een paar sigaretten al voldoende zijn. Hij of zij raakt niet alleen sneller, maar vaak ook zwaarder verslaafd. Dan is het ook nog eens extra moeilijk om er weer mee te stoppen. Verder krijgen ook jonge rokers een slechtere conditie, een huid die sneller veroudert en een stinkende adem. En het is ook nog eens hartstikke duur."

Lex Lemmers: "En je loopt een verhoogd risico op kanker en hart- en vaatziekten. Dat geldt ook bij overmatig alcoholgebruik, blijkt steeds meer. Niet alleen leverkanker, maar ook borstkanker of alvleesklierkanker kunnen directe gevolgen zijn."

Esther Croes: "Dat is zeker waar, maar die effecten zijn pas op de lange termijn te zien. Daarom benadrukken we bij jongeren meestal waar ze direct mee te maken krijgen. Zij maken zich nog niet echt druk over gevolgen die over 20 of 30 jaar kunnen optreden. Voor ouders is het trouwens wel een goede motivatie om met hun kinderen  de afspraak van NIX te maken."

Maar één biertje of peukie, dat kan toch geen kwaad?
Lex Lemmers: "Wel dus. Juist bij tieners is ieder glas er eentje te veel. Je ziet ook soms kinderen op de EHBO belanden die maar 3 of 4 glazen ophebben. Bovendien is die eerste er niet zomaar eentje. Als je eenmaal ja hebt gezegd, dan doe je dat alle keren daarna makkelijker."

Esther Croes: "Bijna iedereen vindt z’n eerste sigaret ontzettend smerig. Maar kinderen zwichten voor groepsdruk van vrienden of klasgenoten. Daarom is het erg belangrijk dat ouders het gesprek aangaan met hun kinderen. Zo leren zij hier weerstand tegen te bieden. Want als het om drank gaat drinken ze ook niet een glas wijn, maar eerder een mixdrankje. Daar proef je de alcohol minder goed in en dan neem je er makkelijk meer, ook al was je dat niet van plan."

Waarom kan het dan ineens wel als je 18 bent?
Lex Lemmers: "Daarmee sluiten we aan bij de Europese norm. Eerst was het nog zo in Nederland dat kinderen van 16 al licht-alcoholische dranken als wijn en bier mochten drinken. Maar daar waren we zo’n beetje de enige in. Dat hebben we hier dus gelijk getrokken met de rest van Europa. Je hersenen blijven zich tot je 25e ontwikkelen, maar op je 18e zijn ze in ieder geval al goed op weg."

Esther Croes: "Medisch gezien is het het verstandigst om niet te drinken tot je 24e. Dat heb ik thuis ook aan mijn eigen kinderen uitgelegd. De risico’s op schade en verslaving zijn als je pas daarna begint gewoon kleiner. En voor roken is het advies natuurlijk: helemaal niet aan beginnen."

Wat doet alcohol eigenlijk met je?
Lex Lemmers: "Als kinderen alcohol drinken, komt dat extra hard aan. Hun lichaam is nog niet volgroeid en hun lever is nog niet gewend aan het afbreken van alcohol. Dat heeft verschillende gevolgen. Het meest direct merkbaar is hun gedrag: ze worden losser, hun remmingen vallen weg."

Esther Croes: "Dat komt omdat de ‘verstandig nadenken’-functie bij pubers nog niet volledig ontwikkeld is, terwijl de hang naar avontuur dat al wel is. En drank versterkt dat effect. Zo kan het gebeuren dat jongeren onder invloed van alcohol ineens in een seksueel avontuur belanden waar ze later veel spijt van krijgen. Na een paar drankjes kunnen ze ook agressief worden en sneller op provocaties reageren. Ze kunnen risico’s moeilijker inschatten, ook in het verkeer."

Lex Lemmers: "Jongeren zijn helaas ook betrokken bij ongelukken waarbij alcohol een rol speelt. Dan zijn ze bijvoorbeeld dronken op de fiets gestapt, of roekeloos in ijskoud water gaan zwemmen. Als je kijkt naar de langetermijneffecten, zie je dat alcohol extra schadelijk is voor weefsel dat nog in ontwikkeling is. De hersenen dus, maar bijvoorbeeld ook botweefsel. Daarnaast is de associatie tussen alcohol en een fijn gevoel sterker naarmate je vroeger begint en heb je dus later meer kans op verslaving."

En roken?
Esther Croes: "Bij roken geldt vooral dat hoe jonger je ermee begint, hoe verslavender het is. Voor een puber kunnen een paar sigaretten al voldoende zijn. Hij of zij raakt niet alleen sneller, maar vaak ook zwaarder verslaafd. Dan is het ook nog eens extra moeilijk om er weer mee te stoppen. Verder krijgen ook jonge rokers een slechtere conditie, een huid die sneller veroudert en een stinkende adem. En het is ook nog eens hartstikke duur."

Lex Lemmers: "En je loopt een verhoogd risico op kanker en hart- en vaatziekten. Dat geldt ook bij overmatig alcoholgebruik, blijkt steeds meer. Niet alleen leverkanker, maar ook borstkanker of alvleesklierkanker kunnen directe gevolgen zijn."

Esther Croes: "Dat is zeker waar, maar die effecten zijn pas op de lange termijn te zien. Daarom benadrukken we bij jongeren meestal waar ze direct mee te maken krijgen. Zij maken zich nog niet echt druk over gevolgen die over 20 of 30 jaar kunnen optreden. Voor ouders is het trouwens wel een goede motivatie om met hun kinderen  de afspraak van NIX te maken."

Maar één biertje of peukie, dat kan toch geen kwaad?
Lex Lemmers: "Wel dus. Juist bij tieners is ieder glas er eentje te veel. Je ziet ook soms kinderen op de EHBO belanden die maar 3 of 4 glazen ophebben. Bovendien is die eerste er niet zomaar eentje. Als je eenmaal ja hebt gezegd, dan doe je dat alle keren daarna makkelijker."

Esther Croes: "Bijna iedereen vindt z’n eerste sigaret ontzettend smerig. Maar kinderen zwichten voor groepsdruk van vrienden of klasgenoten. Daarom is het erg belangrijk dat ouders het gesprek aangaan met hun kinderen. Zo leren zij hier weerstand tegen te bieden. Want als het om drank gaat drinken ze ook niet een glas wijn, maar eerder een mixdrankje. Daar proef je de alcohol minder goed in en dan neem je er makkelijk meer, ook al was je dat niet van plan."

Waarom kan het dan ineens wel als je 18 bent?
Lex Lemmers: "Daarmee sluiten we aan bij de Europese norm. Eerst was het nog zo in Nederland dat kinderen van 16 al licht-alcoholische dranken als wijn en bier mochten drinken. Maar daar waren we zo’n beetje de enige in. Dat hebben we hier dus gelijk getrokken met de rest van Europa. Je hersenen blijven zich tot je 25e ontwikkelen, maar op je 18e zijn ze in ieder geval al goed op weg."

Esther Croes: "Medisch gezien is het het verstandigst om niet te drinken tot je 24e. Dat heb ik thuis ook aan mijn eigen kinderen uitgelegd. De risico’s op schade en verslaving zijn als je pas daarna begint gewoon kleiner. En voor roken is het advies natuurlijk: helemaal niet aan beginnen."

En als ze zeggen: 'Ja maar, jij drinkt en rookt toch zelf ook'?
Esther Croes: "Onderzoek laat zien dat ouders echt een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van drinken en roken. Zelfs als ze het zelf wel doen, hoewel het natuurlijk beter is van niet. Je kan je kinderen uitleggen dat we tegenwoordig veel meer weten over hoe schadelijk het is. Wat het belangrijkste is, is duidelijk zijn. Geen uitzonderingen maken. Wel vanuit een invoelende rol: je hoeft ze niet te straffen als het toch een keer gebeurt, maar maak wel heel helder wat er van ze verwacht wordt. En praat met ze over groepsdruk, zodat ze daarop voorbereid zijn."

Lex Lemmers: "Daar sluit ik me helemaal bij aan. Laat vooral geen ruimte voor twijfel. En open communiceren is ook van belang. Doe je dat, dan ben je al een behoorlijk eind op weg."

 

`