Steun aan KLM

Onderhandelingsstijl Hoekstra wekt ook wrevel bij FNV en Sociale Zaken

03 april 2021 11:48 Aangepast: 05 april 2021 13:03
KLM-ceo Pieter Elbers en minister van Financiën Wopke Hoekstra. Beeld © ANP

Ook in de ambtelijke top van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de onderhandelingsstijl van minister van Financiën Wopke Hoekstra in het verleden tot de nodige discussie geleid. De voorwaarden voor steun aan KLM waren de steen des aanstoots.

Dat blijkt uit documenten die onlangs zijn vrijgegeven na een Wob-verzoek. Vorige week bleek ook al uit het gelekte memo van voormalig verkenner Ollongren dat de stijl van Hoekstra een punt van zorg was.

De stukken beschrijven wat er allemaal op het ministerie van Sociale Zaken is gewisseld over staatssteun aan KLM voor zover dat iets te maken heeft met de arbeidsvoorwaarden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Akkoord KLM en bonden over loonoffer grond- en cabinepersoneel

Daaruit blijkt dat een paar weken nadat KLM en de vakbonden tot een akkoord waren gekomen over het versoberen van de arbeidsvoorwaarden om in aanmerking te komen voor een steunpakket van miljarden euro's, het bij de FNV allemaal nog niet lekker zat.

Minister Hoekstra had namelijk harde voorwaarden opgelegd aan KLM, die een fikse ingreep in de cao - de afspraken tussen werkgever en werknemers - vereisten. De verlaging van de lonen was daarvan de pijnlijkste maatregel. KLM legde die voorwaarden vervolgens in de onderhandelingen met de bonden op tafel, en zei er verder niets aan te kunnen doen. Slikken of stikken dus.

Zorgen bij FNV

FNV voelde zich voor het blok gezet en maakte zich zorgen dat de regering ingreep in de vrije onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers. Op 12 november belt toenmalig FNV-voorman Han Busker met minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees, die daarover appt met een topambtenaar.

"En marge zei Han dat in FNV nog steeds KLM zwaar leeft. Hij vroeg ons om een stuk tekst dat vrije onderhandelingen in NL nog steeds fier overeind staan", schrijft Koolmees. Vervolgens laat hij Busker weten daar begrip voor te hebben en dat ze het bij SZW op gaan pakken. "Heb ik iets stoms gedaan?", vraagt hij nog aan zijn ambtelijke top.

Dat valt allemaal reuze mee, verzekert de directeur-generaal Werk, Stan Kaatee, Koolmees. En zo begonnen de ambtenaren aan een memo om FNV gerust te stellen. Maar al vlug blijkt dat men op Sociale Zaken ook niet onverdeeld positief is over de manier waarop Hoekstra de onderhandelingen met KLM is aangevlogen.

"Heb ik iets stoms gedaan?"

"Wat ik begreep van de FNV was echter dat hun ergernis erin zat dat KLM hun een ultimatum stelde met een tekst en vervolgens zei dat de tekst van Financiën kwam en ononderhandelbaar was. Dat voelde de FNV -terecht- als een ultimatum van het Rijk, terwijl Financiën zelf niet aan tafel zat", valt te lezen in een van de mails.  

Consulteren?

Dat zorgt voor wat discussie in de top van het departement. "Maar het blijft zo dat Fin zelf ook de vakbonden had moeten consulteren. Dan had Elbers het ook niet zo kunnen spelen....", schrijft een ambtenaar die zich in de mails opwerpt als hoeder van het arbeidsrecht. Met andere woorden: Financiën had ook met de vakbond moeten overleggen over de voorwaarden voor staatssteun, dan had KLM-ceo Pieter Elbers ze niet zo voor het blok kunnen zetten.

Kaatee begrijpt dat niet en valt Hoekstra bij: "Waarom zou financiën zich bezig houden met de sociale partners? Steunverlening vanuit het Rijk heeft toch niets met arbeidsvoorwaardenonderhandelingen te maken? Ik zou dat ook niet doen als ik hun was?"

Belletje

Na wat vijven en zessen mengt ook directeur Arbeidsmarkt en Sociale Aangelegenheden Daniël Waagmeester zich in de discussie. Gezien de noodzaak van de steun, lijkt onderhandelen met de vakbond hem niet zo gepast, maar de bonden hadden best even geïnformeerd mogen worden, beaamt hij. 

"Een belletje ('joh, weet even dat Wobke [sic] voorwaarden heeft meegegeven aan Elbers') kan ik me veel bij voorstellen; een onderhandelingssessie eigenlijk niet."

Niet verstandig

De 'hoeder' vindt dat nog wat te zwakjes. Financiën had wat deze ambtenaar betreft niet alleen even moeten bellen met de bonden om hen te vertellen wat het slikken-of-stikken-voorstel was, maar ook naar hun reactie moeten vragen. "Bij consultatie ben je ook benieuwd naar de reactie van de betrokken partijen. En ga je dat wegen."

In de bijna-eindversie van het memo is dan ook nog een venijnig zinnetje geslopen, waar stond dat het 'niet verstandig is via de werkgever voorwaarden te stellen die evengoed de vakbonden aan gaan'. Dat vond Waagmeester te ver gaan. Toch concludeert SZW dat het proces niet juist is verlopen en dat de bonden in ieder geval geconsulteerd hadden moeten worden.

Op die manier had het kabinet standpunten op moeten halen die vervolgens gewogen konden worden, schrijft Sociale Zaken, iets wat Hoekstra dus heeft nagelaten.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van