Personal finance

Nederlanders geven meer uit aan afval dan donaties

20 juni 2019 17:01 Aangepast: 20 juni 2019 22:37
Aan de deur geven we altijd wat, maar het zorgt voor slechts een klein deel van het totaalbedrag. Beeld © ANP

Van het Rode Kruis tot aan Jantje Beton. Met grote regelmaat staat er wel een collectant voor de deur of krijg je het verzoek om donateur te worden van een goed doel. Maar wat geven we daar daadwerkelijk aan uit?

Hoogleraar René Bekkers onderzoekt het, en hield er afgelopen week zijn inaugurele rede over aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

In Nederland geeft 88 procent van de mensen geld aan goede doelen, zo blijkt uit het onderzoek Geven in Nederland. "Gemiddeld geven huishoudens in Nederland 216 euro per jaar", aldus Bekkers.

Doneren geeft een goed gevoel

"Dat lijkt veel, maar als we het afzetten tegen andere bestedingen, valt het mee. Zo besteden Nederlandse huishoudens jaarlijks gemiddeld 202 euro aan snoep en ijs. En we betalen gemiddeld 231 euro voor de verwerking van ons afval."

Als Nederlanders aan goede doelen geven, doen ze dat zelden uit puur altruïsme. We geven geld omdat dat ons een goed gevoel geeft, om degene die ons vraagt te doneren blij te maken, uit sociale druk of omdat we er een klein cadeau voor krijgen. "Internationaal is hier veel mee geëxperimenteerd. Om welk specifiek doel het gaat, maakt ons vaak niet uit."

In Curacao worden hulpgoederen afgeleverd voor Sint-Maarten. In Curacao worden hulpgoederen afgeleverd voor Sint-Maarten.

Schaaltje met geld bij de voordeur

Veel Nederlanders hebben een schaaltje met kleingeld bij de voordeur liggen. Als de collectant aanbelt, geven we bijna altijd wat mee. Toch wordt procentueel slechts een klein deel van het bedrag opgehaald met collectes, stelt Bekkers. "Het gaat ongeveer om 50 miljoen euro van het totaalbedrag van 2,2 miljard euro dat we jaarlijks aan geld schenken."

Sommige mensen schenken via hun notaris. De grootste bedragen schenken Nederlanders via vaste overschrijvingen, waarbij ze iedere maand of ieder kwartaal geld overmaken naar een goed doel.

"Leeftijd is daarbij belangrijk. Oudere generaties geven meer en zijn ook trouwer aan goede doelen. Als ze eenmaal hebben gekozen voor een donateurschap, blijven ze ook jaren geven. Jongeren wisselen vaker. Goede doelen spelen daar op in door eenmalige donaties makkelijker mogelijk te maken", vertelt de onderzoeker.

Collectezakken in de Nederlands hervormde Kerk in Bloemendaal. Collectezakken in de Nederlands hervormde Kerk in Bloemendaal.

In de elfde tot en met de achttiende eeuw waren aflaten populair, een gift aan de kerk om kwijtschelding van God voor je zonden te krijgen. Ook daarna bleef geloof belangrijk bij giften, aldus Bekkers.

"Het geefgedrag van kerkelijke Nederlanders is heel anders dan dat van niet-kerkelijken. Dat geldt vooral voor de protestanten die in de biblebelt wonen. In katholiek Brabant en Limburg werd altijd al het minste geschonken. Maar door de ontkerkelijking zie je dat het aantal giften minder wordt. Kerkelijk Nederland is te klein geworden om de filantropie in Nederland te redden.

Urk koploper

Van het geld dat aan de kerk wordt gegeven, gaat een deel naar de kerk zelf. Ongeveer de helft gaat naar goede doelen zoals daklozenprojecten en allerlei andere programma's.

Urk staat volgens data van het Centraal Bureau voor Fondsenwerving eenzaam aan kop als het gaat om giften.Het ging in 2017 om 36,86 euro per huishouden. Daarna volgen Rozendaal (27,25) en Bunschoten (20,09). Qua provincies staat Friesland bovenaan, gevolgd door Overijssel en Gelderland.

20/80-regel

We geven allemaal, maar wat we geven wisselt enorm. Bekkers spreekt over de 20/80-regel. Twintig procent van de gevers is verantwoordelijk voor 80 procent van de inkomsten. "Vermogende mensen geven wel iets meer dan gemiddeld, maar bij die 20 procent gaat het niet meteen om de rijkere Nederlander. Er zitten heel veel mensen met een kerkelijke achtergrond bij die niet vermogend zijn."

Van de rijken moeten de goede doelen het niet hebben. Het percentage van het inkomen dat Nederlandse huishoudens aan giften besteden, neemt volgens het onderzoek van de hoogleraar procentueel af als het inkomen toeneemt.

Negen van de tien huishoudens in Nederland besteedt minder dan 1 procent van het besteedbaar inkomen aan giften. Onduidelijk is waarom de veelvermogenden relatief weinig geven. "Het kan zijn dan ze juist rijk geworden zijn, door zuinig met geld om te gaan. Ook is er mogelijk een absolute norm van wat je geeft. Dat bedrag verandert niet als je rijk wordt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

MacKenzie Bezos geeft Amazon-miljarden aan goede doelen

Hoger opgeleiden geven meer

Wat we geven is dus niet erg afhankelijk van ons inkomen. Wel is het opleidingsniveau belangrijk. Bekkers: "Hogeropgeleiden geven vaak veel meer en ook veel vaker aan internationale hulp. Het heeft niet zozeer met inkomen te maken, want ook hogeropgeleiden met minder hoge inkomens geven meer dan lageropgeleiden. Hogeropgeleiden hebben volgens onderzoek meer vertrouwen in goede doelen."

Hoe zit het met de landen om ons heen? We weten dat we in Europa voor minstens 87,5 miljard euro per jaar besteden aan filantropie.

40 miljard

"Dat bedrag is het minimaal. Als we een grove schatting maken van wat we niet zeker weten en dat erbij tellen, dan komen we in de buurt van de 100 miljard euro. Voor huishoudens gaat het om minstens 40 miljard euro per jaar", zegt Bekkers. Bedrijven geven onder meer aan goede doelen door een lokale amateurclub te sponsoren.

Eenvijfde van de Nederlandse giften gaat naar het buitenland. Dat is in de meeste andere landen minder. Zo blijven giften van Amerikanen voor 95 procent in eigen land. Bekkers: "Amerikanen hebben ook een heel ander onderwijssysteem en alumni schenken vaak grote bedragen aan hun universiteit."

Indonesiërs schenken het vaakst

Het beeld dat geld geven iets van rijke mensen is en dat de mensen in arme landen niets geven, klopt niet. Sterker nog: in ontwikkelingslanden geven vaak meer mensen geld. De Charities Aid Foundation (CAF) doet ieder jaar onderzoek naar de vraag wat mensen in de maand daarvoor hebben gedoneerd aan een goed doel.

In de World Giving Index van 2018 staat Nederland op de elfde plaats. Koploper is Indonesië, maar ook landen als Kenia en Myanmar scoren beter. Bekkers: "Myanmar is een boeddhistisch land. Er wordt daar veel gegeven aan monniken. Overigens gaat het bij de index alleen om de hoeveelheid giften en niet om de hoogte. Het totaalbedrag is vaak passend bij het inkomen van het land."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`