Personal finance

Lot pensioenakkoord in handen FNV-leden: dit zijn de scenario's

14 juni 2019 17:50 Aangepast: 14 juni 2019 19:34
Wat stemmen de leden van FNV, en welke gevolgen heeft dat? Beeld © ANP

Tot morgenmiddag mogen FNV-leden ja of nee stemmen op het concept-pensioenakkoord. Wat doet het ledenparlement met die uitslag? En kan het pensioenakkoord nog van tafel worden geveegd? We zetten de scenario's op een rijtje.

Tot 12.00 uur op zaterdag mogen mensen die lid zijn van FNV hun stem uitbrengen in een referendum. Het resultaat van die ledenraadpleging gaat dan naar het ledenparlement, dat een definitief besluit zal nemen.

Wat kan er dan gebeuren?

1. De leden zeggen: ja!

Dit is de uitslag waar de onderhandelende partijen op hopen, inclusief FNV-voorzitter Han Busker. Het ledenparlement van de vakbond krijgt in dit geval een positief stemadvies van de leden. Het ledenparlement bestaat uit 105 FNV'ers, die per beroepsgroep in een soort fractie zitten.

Tweede Kamertje spelen

Zij spelen dus als het ware Tweede Kamertje, maar hun besluiten zijn wel degelijk belangrijk. Het ledenparlement bepaalt uiteindelijk het standpunt van de FNV. "Bij een duidelijk ja stemt het ledenparlement ook in", verwacht politiek verslaggever Roel Schreinemachers. "Het is immers zwaarwegend advies en we weten al dat de opkomst behoorlijk zal zijn."

In dat geval is het pensioenakkoord een feit. Maar het is niet helemaal uitgesloten dat het ledenparlement een eventueel positief stemadvies negeert en alsnog nee zegt tegen het pensioenakkoord. Toen voorzitter Han Busker het onderhandelingsresultaat kwam presenteren waren de ledenparlementariërs al buitengewoon kritisch

2. De leden zijn verdeeld

"Dan wordt het heel lastig", verwacht Schreinemachers. Het ledenparlement krijgt dan geen helder advies en moet min of meer zelf tot een besluit komen. 

Het gevaar van een interne crisis ligt dan op de loer. "Als het ledenparlement toch instemt worden de bezwaren van veel leden genegeerd. De vakbondsmensen in de Rotterdamse haven hebben al laten doorschemeren dat ze zich daar dan niet zomaar bij neerleggen." 

3. De leden zeggen: nee!

Net zoals het ledenparlement een positief stemadvies kan negeren, kan dat ook met een 'nee'. Toch is het waarschijnlijker dat het ledenparlement gewoon tegen het concept-pensioenakkoord stemt, bij een negatieve uitslag. 

"Intern heeft de vakbond dan wel een groot probleem", analyseert Schreinemachers. "Want dan is duidelijk dat FNV-top niet goed aanvoelt wat de leden willen. Dat is waarschijnlijk het begin van een diepe interne crisis."

Een 'nee' betekent dat de FNV zich zal terugtrekken en geen handtekening onder het akkoord zal zetten. 

4. Wat gebeurt er als de FNV zich terugtrekt? 

Dat weten we niet helemaal zeker. In De Grote Pensioenshow wilde verantwoordelijk minister Wouter Koolmees niet speculeren over de gevolgen van een tegenstem van de FNV.

'Dan is er geen akkoord'

Volgens politiek verslaggever Roel Schreinemachers ontstaat er dan een groot probleem voor het kabinet, want 'dan is er geen akkoord'. "Het kabinet zou nog wel onderdelen kunnen doorvoeren, zoals de langzamere stijging AOW-leeftijd", maar de vraag is of dat genoeg is.

"De basis van het akkoord gaat over het pensioencontract, zeg maar de spelregels waar pensioenfondsen zich aan moeten houden", vervolgt Schreinemachers. "Het kabinet gaat daar niet over, dat zijn de sociale partners. Het wordt heel lastig - bijna niet voorstelbaar zei premier Rutte zelfs op zijn wekelijkse persconferentie - om die te veranderen zonder brede steun van de sociale partners."

Wat zijn dan de mogelijkheden?

Er zijn grofweg drie opties:

  • Het pensioenakkoord komt er toch, zonder steun van de FNV.
  • De polder (kabinet, werkgevers, werknemers) gaat opnieuw onderhandelen.
  • Het pensioenakkoord is van tafel, en alles blijft zoals het nu is.

'Gewoon' doorvoeren

Feitelijk staat verantwoordelijk minister Wouter Koolmees niets in de weg om het concept-pensioenakkoord zoveel mogelijk 'gewoon' door te voeren. In principe is hij voor het invoeren van wetten en regels alleen afhankelijk van steun in de Eerste en Tweede Kamer. 

Jesse Klaver (Groenlinks) en Lodewijk Asscher (PvdA) zeggen achter het pensioenakkoord te staan. Jesse Klaver (Groenlinks) en Lodewijk Asscher (PvdA) zeggen achter het pensioenakkoord te staan.

Oppositiepartijen PvdA en Groenlinks hebben ruiterlijk toegegeven achter het akkoord te staan. Hun steun is noodzakelijk in de Eerste Kamer. Blijft dat zo, als de FNV zich terugtrekt? Dat is nog een vraagteken. 

Opnieuw onderhandelen

In theorie kunnen de onderhandelende partijen opnieuw onderhandelen. Maar het huidige akkoord is na negen jaar moeizaam polderen tot stand gekomen, dus de vraag is of dat iets zal opleveren. 

In elk geval zal de FNV dan op zoek moeten naar een nieuw onderhandelingsteam. FNV-bestuurder Tuur Elzinga, een van de architecten van het concept-pensioenakkoord, heeft al aangegeven op te stappen in dit scenario.  

Alles is van tafel

Volgens Schreinemachers is het de meest waarschijnlijke optie dat het pensioenakkoord in dit geval in de prullenbak verdwijnt. In dat geval blijft alles zoals het nu is. De AOW-leeftijd blijft dan harder stijgen, pensioenkortingen blijven dreigen en de doorsneepremie - die oneerlijk uitpakt voor jongere generaties - blijft bestaan. 

Ook CNV houdt referendum

Vakbond CNV houdt ook een ledenraadpleging. Die eindigt om vrijdagnacht om 0.00 uur. Om 06.00 uur maakt de bond vervolgens bekend wat daarvan de uitslag is. Over het sentiment onder CNV-leden is een stuk minder twijfel dan in het geval van de FNV. De verwachting is dat CNV zal instemmen met het pensioenakkoord. 

`