Personal finance

Kabinet wil onderzoek naar sparen en betalen bij centrale bank

11 juni 2019 14:31 Aangepast: 11 juni 2019 15:28
Het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank in Amsterdam. Beeld © Archieffoto ANP

Het kabinet wil onderzoek doen naar digitaal centralebankgeld. Hiermee zouden burgers, bedrijven en andere financiële instellingen allemaal een bankrekening kunnen openen bij de centrale bank en zo kunnen sparen en betalingen kunnen doen.

Het zou een veilig en publiek alternatief kunnen vormen voor betaaltegoeden bij commerciële banken, stelde de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) al in het rapport 'Geld en Schuld: de publieke rol van banken'. Het kabinet reageert vandaag op deze aanbevelingen. 

Net als de WRR is het kabinet van mening dat, ondanks de vele stappen die in de crisis zijn gezet, verdere maatregelen nodig zijn om 'de dienstbaarheid van de financiële sector aan de samenleving te vergroten'. Ofwel: banken moeten zich er bewust van zijn dat ze naast een commerciële functie, ook een maatschappelijke functie hebben.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Financiële sector moet minder afhankelijk worden van grote banken'

Achtervang bij storing of cyberaanval

Op dit moment hebben alleen commerciële banken en een aantal andere financiële instellingen toegang tot een digitale rekening bij de centrale bank. Dat zou dus kunnen veranderen met digitaal centralebankgeld. En dat is niet alleen fijn voor de consument die extra zekerheid zoekt of veel spaargeld heeft.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën schrijft aan de Kamer dat digitaal centralebankgeld ook 'zou kunnen fungeren als achtervang voor het private betalingsverkeer, bijvoorbeeld bij een storing of een cyberaanval'. 

Voor- en nadelen digitaal centralebankgeld

Digitaal centralebankgeld kent voor- en nadelen, stelt de WRR. Mocht er een crisis zijn en burgers in paniek raken, dan zouden zij massaal hun tegoeden kunnen overschrijven naar de centrale bank en dus een bankrun veroorzaken op het hele commerciële bankwezen. De centrale bank moet dan deze commerciële banken dan weer te hulp schieten.   

Daartegenover staat dat digitaal publiek geld voor meer diversiteit in het financiële systeem kan zorgen. Dat heeft weer een remmende werking op het ontstaan van systeemrisico's - waarbij banken zo met elkaar verbonden zijn dat ze elkaar mee kunnen trekken in hun val.

Geen publieke spaarbank

In het rapport pleit de WRR ook voor een publieke bank die zich alleen bezighoudt met betalen en sparen in een risicoarme omgeving. Commerciële banken zouden namelijk te weinig remming hebben op kredietverlening en geldschepping, wat heeft geleid tot een 'ongewenst hoog schuldenniveau' in ons land. 

Maar het kabinet ziet niets in een publieke spaarbank. Burgers kunnen nu al veilig hun geld stallen via het depositogarantiestelsel. Als een bank failliet gaat, zijn banktegoeden tot 100.000 euro gegarandeerd. 

Ook zijn er strengere eisen gesteld aan banken, in de vorm van hogere buffers, waardoor burgers in de woorden van de minister 'al beter worden beschermd tegen private verliezen'. 

Van toneel naar beleid

Theatermakers De Verleiders trokken in 2014-2015 volle zalen met hun voorstelling 'Door de bank genomen' waarin ze los gingen op financiële crisis van de voorgaande jaren en de rol van commerciële banken hierin. Eén van de acteurs richtte toen burgerinitiatief 'Ons Geld' op en haalde 120.000 handtekeningen op om tekortkomingen in het geldstelsel aan te pakken. Jeroen Dijsselbloem, destijds minister van Financiën, heeft n.a.v. dit burgerinitiatief de WRR opdracht tot onderzoek gegeven. Dat onderzoek, met aanbevelingen, kwam begin dit jaar uit. 

`