Ga naar de inhoud
Piet Rietman

Er zullen altijd foute beleggingen van pensioenfondsen zijn

Eerder deze week had ik het op BNR Nieuwsradio over de beleggingen van pensioenfonds PFZW in private equity. Dat is een beleggingscategorie waarbij in bedrijven wordt belegd, maar niet via de beurs. Het gaat dan om bedrijven waar – via een tussenpartij – rechtstreeks een aandeel in gekocht kan worden. Die tussenpartijen, private equityhuizen genoemd, krijgen flinke bonussen van PFZW.

Omdat sinds de financiële crisis van 2008 iedereen bij het woord 'bonussen' terecht in de gordijnen klimt, was er ophef over PFZW. Maar mijn punt gisteren was dat de door PFZW gereserveerde bonussen prima zijn, zolang de bij dat pensioenfonds aangesloten werknemers het prima vinden.

Goede keuze PFZW

Ik denk dat de overheadkosten van private equity, inclusief bonussen, opwegen tegen het verwachte rendement. En dat PFZW dus, mits hun inschatting van het rendement goed onderbouwd is, een goede keuze heeft gemaakt. Ook als die inschatting niet klopt, want ook dat gebeurt wel eens als je belegt.

Omdat ik PFZW verdedigde kreeg ik reacties van mensen die vinden dat het pensioenfonds fout bezig is. Net zoals ik ook wel eens interessante gesprekken heb met activisten die vinden dat pensioenfondsen moeten desinvesteren uit fossiele energie, uit wapens, tabak, noem maar op. En natuurlijk zijn Russische staatsobligaties op dit moment een beleggingscategorie die het heroverwegen waard is.

Pensioenfonds
Lees ook:
Pensioenfonds ABP stapt uit fossiel: wat zijn de gevolgen?

Mijn antwoord is altijd hetzelfde. Ten eerste moet de wet gevolgd worden: als die Russische staatsobligaties door sancties niet meer kunnen, moet je er vanaf. En ten tweede is pensioen uitgesteld loon van werknemers. Je hebt er recht op en je zou dus ook het recht moeten hebben om te bepalen waarin belegd wordt.

Het moet democratischer

Als werknemers in sector x bij meerderheid tegen fossiel zijn, moet pensioenfonds x desinvesteren uit fossiel. Zijn de werknemers in sector y tegen bonussen voor private equityhuizen, dan moet pensioenfonds y stoppen met private equity.

Om dat te bereiken moeten pensioenfondsen democratischer. Je kunt je afvragen waarom werkgevers in pensioenfondsbesturen meebeslissen over beleggingen: het is hun uitgesteld loon niet. En je kunt je afvragen waarom vakbonden bestuurders voordragen zonder dat daar een verkiezing aan vooraf gaat.

Gestegen
Lees ook:
Gestegen rente is positief voor pensioenfondsen: dekkingsgraad loopt op

Maar het pensioenstelsel dat je dan krijgt heeft mogelijk ook een groot nadeel. We sluiten fossiel, tabak, wapens, private equity en giftige stoffen uit, maar laten we ook vrije sectorhuur niet vergeten! Dezelfde werknemers die pensioenpremie inleggen zijn dezelfde werknemers die het zwaar hebben op de overspannen woningmarkt.

En denk eens aan lage lonen: waarom investeren we met het uitgesteld loon van werknemers in bedrijf x, in aandelen van bedrijf y, terwijl bedrijf y lage lonen uitbetaalt?

Lager rendement

Wat overblijft is een pensioenfonds met een aanzienlijk lager rendement. Werknemers die principieel veel beleggingscategorieën uitsluiten zwemmen als het ware een 'afhankelijkheidsfuik' binnen. Hun geld wordt belegd op financiële markten en ze worden afhankelijk gemaakt van de regels van dat systeem.

Het zijn indirecte beleggers geworden die geen inkomen creëren met arbeid, maar die voor keuzes staan waar normaliter alleen hun werkgever en andere kapitaalbezitters voor staan. Om meer inkomen te creëren moeten anderen worden benadeeld: een afweging die je vaak niet maakt als je inkomen creëert met werk.

Naast de terechte en begrijpelijke trend van desinvesterende pensioenfondsen, zou er maatschappelijk debat moeten zijn over deze afhankelijkheidsfuik. Willen werknemers afhankelijk zijn van financiële markten, met alle foute beleggingen en het rendement dat daarbij hoort? Of kiezen we voor een autonome koers waarbij werknemers geld inleggen en gepensioneerden geld uitgekeerd krijgen?

Zo'n systeem, ook wel 'omslagstelsel' genoemd, bestaat al: de AOW. We zouden het hele pensioenstelsel net zo kunnen inrichten als de AOW, als we die afhankelijkheidsfuik een probleem vinden.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief