Zahra Boufadiss

Daar heb ik geen actieve herinnering aan

16 april 2022 12:56

 

Is corona eindelijk naar de achtergrond verdwenen, woekert er een nieuw besmettelijk virus door het land. Het R-getal is 1, wat betekent dat ieder persoon minstens één ander persoon besmet.

De besmettingscijfers blijven stijgen en met name Den Haag lijkt een brandhaard. Geldende maatregelen werken niet of nauwelijks en hierdoor kampt een groot aantal politici met acuut geheugenverlies.

Echte viruskenners weten dat premier Rutte niet de geestelijk vader is van de actieve herinnering. Maar hij is wel een super spreader. Zeker sinds hij in het Omtzigt-debat achtereenvolgens zei dat hij 'verkeerde herinneringen had', geen 'actieve herinneringen' of het zich in ieder geval 'achteraf verkeerd had herinnerd', weten we: hier is iets bijzonders aan de hand.

Wie sindsdien 'herinnering' zegt, denkt aan Rutte. Onze premier heeft het selectieve geheugen echt iconisch gemaakt. Inmiddels is er zelfs merchandise.

Maar de trend lijkt zich over de hele samenleving te hebben verspreid. Ik heb inmiddels al twee keer meegemaakt dat cliënten op zitting een beroep deden op hun Rutte-recht: kritische vragen van de rechter pareerden zij simpelweg met een 'daar heb ik geen herinnering aan. Haha, geen actieve herinnering, snapt u meneer de rechter. Net als Rutte'.

Tja, als de minister-president een geheugen heeft dat het op uitgekozen momenten laat afweten, waarom zouden hun herinneringen dan wel feilloos zijn? Zo is het geheugen de perfecte get out of jail card geworden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rutte viel, stond op én kwam met 'radicale ideeën': wat is er van terechtgekomen?

De Rutte-doctrine heeft steeds meer weg van een grijsgedraaide plaat. Tijdens mijn werk als strafrechtadvocaat ben ik hem namelijk al jaren geleden tegengekomen en wel tijdens getuigenverhoren van politieagenten.

Dat zit zo: normaal heb je twee bewijsmiddelen nodig voor een veroordeling. Maar je kan ook worden veroordeeld op basis van de verklaring van één politieagent. Rechters gaan namelijk uit van de juistheid van processen-verbaal van politieagenten. En terecht: de meesten doen hun werk integer.

Maar in iedere groep heb je rotte appels. En politieagenten zijn – het zal je misschien verbazen – net mensen: zij kunnen zich óók vergissen. Als advocaat wil je de politieagent in kwestie soms aan de tand voelen; je gaat ze als getuige horen ten overstaan van de rechter.

Vaak ging ik vol goede moed en gewapend met een plan de campagne van wel honderd vragen naar zo'n getuigenverhoor. De instapvragen kunnen de meeste agenten prima beantwoorden. Maar zodra de vragen kritisch worden en de agent in kwestie onder druk komt te staan, ontstaat er een gevalletje acuut geheugenverlies. En bewijs dan maar eens dat de agent het zich heus kan herinneren en zijn vergeetachtigheid fingeert.

Dat is bijna onmogelijk: we kunnen immers niet in zijn of haar hersenen kijken. In grotere onderzoeken heb ik zelfs meegemaakt dat agenten een speciale cursus volgden om lastige vragen van advocaten op die manier te beantwoorden.

Het zou me daarom niet verbazen als ook politici voorafgaand aan een lastig debat inmiddels ook geïnstrueerd worden volgens deze Rutte-doctrine. En zo is de feilbaarheid van het geheugen een welkom vangnet, voor zowel politieagenten en verdachten als voor politici.

Het 'vergeetvirus' grijpt om zich heen – en dat is slecht nieuws voor de waarheid. Die blijft daardoor te vaak verborgen. Voor bijvoorbeeld nabestaanden is dat onverteerbaar. Zij komen nooit achter de oorzaak van hun leed. En zonder oorzaak ook geen verantwoordelijke.

Slachtoffers vallen helaas niet alleen in de rechtszaal, maar ook in de Tweede Kamer. Wat te denken van de slachtoffers van de toeslagenaffaire? Uit die getuigenverhoren in het parlement, de zogenaamde parlementaire enquêtes, gaat niets komen. Dat klinkt misschien cynisch, maar het is ook realistisch.

Deze week nog kon minister Hugo de Jonge zich zijn betrokkenheid bij de mondkapjesdeal ook acuut niet meer herinneren. Hieruit blijkt dat het selectieve geheugen in Den Haag nog lang niet is uitgeraasd. Logisch ook: de groepsimmuniteit onder politici is nihil.