Patrick Wessels

Minder geldautomaten? Meer schulden

01 maart 2022 10:14

"Mensen moeten echt wennen aan die nieuwe locaties, ze zijn niet altijd meer voor de hand liggend", dat vertelde een woordvoerder van Geldmaat, de exploiteur van pinautomaten in Nederland, aan RTL Z. Er klinkt een vorm van logica en zelfs enige trots in door, die psychologisch onbegrijpelijk is.

Van de bijna vijf duizend pinautomaten die er een jaar geleden beschikbaar waren zijn er nu nog iets meer dan vier duizend over. De teller loopt hard terug, en Geldmaat (een nieuw merk, los van de iedereen bekende banken bovendien) lijkt zich ondertussen zorgvuldig te verstoppen.

De geldautomaten zitten steeds minder 'in de muur', omdat ze bijvoorbeeld binnen bij een Bruna, Primera of Readshop staan. En om het plaatje compleet te maken geldt er een avondklok voor de automaten, dus is het tussen 23:00 uur en 7:00 uur standaard niet meer mogelijk om geld op te nemen.

Dat scheelt de banken namelijk veel geld. Ze hebben veel minder filialen én ze merken dat minder mensen contant geld gebruiken. Dat zullen ze ongetwijfeld goed geanalyseerd hebben.

En ik heb nog meer goed nieuws voor ze, de terugloop in geldautomaten zal ze zelfs extra geld gaan opleveren. Dat geld komt van nieuwe schuldenaars, die binnen no-time waarschijnlijk meer leningen moeten aangaan om hun rekeningen te voldoen.

Oké, daarmee loop ik wellicht wat hard van stapel. Toch is het een van de psychologische gevolgen van minder contant geld in omloop. Al in 2017 had 1 op de 5 Nederlanders een consumptieve schuld van gemiddeld bijna 15.000 euro. Dat aantal zal verder oplopen, omdat met name contant geld voorkomt om ongemerkt meer geld uit te geven dan de bedoeling was.

Een weekbudget in briefjes en muntjes, dat is niet voor niets budgetadvies nummer één van iedere psychologisch onderlegde budgetcoach.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Honderden pinautomaten zijn gesloten en komen niet meer terug

Het komt door de associatie met geld, zoals het brein die begrijpt. Fysieke munten en briefjes voelen letterlijk aan als geld. Zodra het onze handen verlaat voelen we betaalpijn, vanwege verliesaversie. Dat remt ons om meer uit te geven dan we van plan waren.

Die remming verdwijnt als we betalen op manieren die minder sterk doen denken aan geld. De betaalpas vormde de eerste stap. Inmiddels kunnen we al contactloos betalen of doen we dat met onze smartphone en smartwatch. Ook zijn er initiatieven gestart met een betaal-ring en winkels waarin we automatisch afrekenen zonder dat we er iets van merken. De associatie met geld verdwijnt volledig, en dus de natuurlijke remming op ons uitgavenpatroon.

Banken die bewust geldautomaten sluiten en verstoppen dragen op die manier onbewust bij aan een psychologisch probleem met geld. Niet iedereen kan even makkelijk budgetteren. Sommigen hebben de fysieke munten en briefjes nodig om het gat in hun hand af te dichten. Alleen met contant geld krijgen ze het voor elkaar om de uitgaven goed bij te houden en niet boven de inkomsten uit te laten stijgen.

Met de sluiting van meer geldautomaten gaan banken dus voorbij aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid om ons beter met geld om te laten gaan. Digitaal betalen is ontzettend makkelijk, snel en soepel. Tegelijkertijd is het ronduit gevaarlijk voor wie met een (strikt) budget te maken heeft.

Laten we dus hopen dat het bij minimaal vier duizend geldautomaten blijft. Om het hen die het nodig hebben niet nog moeilijker te maken om dat op te nemen wat ze zo hard nodig hebben: contant geld.