Zahra Boufadiss

Straatintimidatie: niet oké, maar ook niet strafbaar

05 februari 2022 08:26

Ja, straatintimidatie is een groot probleem: uit onderzoek van het CBS blijkt dat twee derde van de vrouwen ermee te maken heeft. En toch is een strafrechtelijk verbod, zoals voorgesteld door onder andere de VVD, onnodig en prematuur.

Nee, dat vind ik niet omdat ik een strafrechtadvocaat ben. Hoe meer personen in aanraking komen met Piet Politie, des te meer zaken voor mij. Dus je zou zelfs kunnen denken dat ik gebaat ben bij een strafrechtelijk verbod, maar ik ben absoluut geen voorstander.

Niet omdat ik de ernst er niet van inzie. Sterker nog: zelf heb ik ook vaak last van ongewenst gedrag op straat. Dus laat ik mijn muziek tijdens nachtelijke fietstochten uit, zodat ik mijn omgeving goed in de gaten kan houden. De huissleutels hou ik stevig in mijn vuist, totdat ik de voordeur achter me sluit.

En geloof me: rondom politiebureaus is het tijdens mijn late piketdiensten ook niet altijd pluis. Toch is een strafrechtelijk verbod op straatintimidatie een slecht idee.

Het gaat namelijk al mis bij de definitie van straatintimidatie. Hoe kan je iets bestraffen, terwijl de misdaad onvoldoende duidelijk is?

Volgens het CBS-onderzoek valt een allegaartje van gedrag eronder, van nafluiten tot volgen. Ook het wetsvoorstel is mij nog te onduidelijk. Opmerkingen, gebaren en bewegingen met een seksuele connotatie worden verboden, wanneer mensen in bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie worden gebracht.

Dat is een hele mond vol en bij zo'n ruime definitie gaan mijn nekharen overeind staan. Strafrechtelijke verboden moeten namelijk duidelijk en precies worden gedefinieerd, zodat burgers hun gedrag erop kunnen afstemmen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Hé, hoer!' Naroeptunnel confronteert daders met straatintimidatie

Ook de initiatiefnemers zelf vinden het wetsconcept blijkbaar verwarrend. Zo stelt de VVD dat gesis, 'psst, meisje' en 'waar ga je heen' verboden worden. En hoewel dat soort opmerkingen heus vervelend zijn, zónder nadere uitleg ontbreekt de seksuele lading volledig.

Dus onder het wetsvoorstel dat er nu ligt, zouden deze opmerkingen juist niet strafbaar zijn. Volg je het nog? My point exactly: als ik één ding zeker weet, is het dat niemand gebaat is bij een onduidelijk verbod. Slachtoffers weten niet of ze aangifte kunnen doen en anderen begrijpen niet waarom zij een boete moeten betalen.

Bovendien worden openbare uitingen in principe beschermd door de vrijheid van meningsuiting. En hoewel die vrijheid uiteraard niet onbegrensd is, kan niet iedere vorm van ongewenst gedrag op straat zomaar strafbaar worden gesteld.

Vervelende uitingen die niet zwaar beledigend zijn, geen gevaar vormen voor de gezondheid of oproepen tot geweld vallen daarom mogelijk onder de vrijheid van meningsuiting. En uitingen die deze ondergrens wél halen, staan al in ons Wetboek van Strafrecht.

Zo is 'Hey meisje, hey hoer' nu ook al een strafbare belediging. Ook andere vormen van straatintimidatie vallen allang onder bedreiging, wederrechtelijke vrijheidsberoving of hinderlijk volgen. Vrouwen kunnen dus al aangifte doen van een groot aantal vormen van straatintimidatie. Wellicht loont het om hen beter te informeren over hun mogelijkheden.

Het klinkt aanlokkelijk om ongewenst gedrag dat leidt tot een onveilig gevoel strafbaar te stellen, maar een verbod is geen magische spreuk waarmee straatintimidatie verdwijnt.

Handhaving van het verbod wordt lastig. Straatintimidatie vindt vaak anoniem plaats. Daarom zal een opsporingsambtenaar de dader op heterdaad moeten betrappen, of er moet heel duidelijk beeldmateriaal zijn met een herkenbare dader. Het sisverbod in Rotterdam heeft in een jaar tijd ook maar tot één veroordeling geleid.

Ja, een strafrechtelijk verbod geeft een symbolisch signaal af: hier trekken wij de grens. Maar het verliest al z'n kracht, wanneer het de hooggespannen verwachtingen niet waar kan maken. Dat leidt alleen maar tot teleurstellingen bij de betrokkenen.

Het strafrecht mag pas worden ingezet als ultimum remedium, wanneer al het andere niet werkt. Op dat punt zijn wij nu nog niet beland, integendeel. Het probleem van straatintimidatie leeft als nooit tevoren. De één na de andere mooie bewustwordingscampagne wordt op poten gezet en er is media-aandacht in overvloed. Vrouwen pikken asociaal gedrag op straat steeds minder.

En eindelijk wordt de oorzaak van het probleem, De Man, ook bij naam genoemd. Geef deze frisse wind eerst de kans om zijn werk te doen en de nodige maatschappelijke verandering teweeg te brengen. Dan kan dat wetsvoorstel nog even op de plank blijven liggen.