Joeri de Wilde

Nieuw tv-format: Ranking the Nations

21 december 2021 07:10

Welke oliebol is dit jaar officieel de lekkerste? Welke Netflix-serie heeft Nederland door de lockdown gesleept? En is Bohemian Rhapsody opnieuw het lievelingsnummer van de man van middelbare leeftijd? We krijgen geen genoeg van dit soort lijstjes zo richting de jaarwisseling, zeker met zo weinig ruimte voor andersoortig vertier. Al eisen zelfs aan de buis gekluisterde Nederlanders lijstjes met enige inhoud, zo tonen de belabberde kijkcijfers van Ranking the Stars.

Om deze liefde voor lijstjes zinvol in te zetten, stel ik een nieuwe terugblik voor: Ranking the Nations. Hierin moeten kandidaten raden waar Nederland staat ten opzichte van andere landen. Educatie met een jolige twist, de favoriete cocktail van de NPO. En omdat het nogal kort dag is, help ik de zenderbazen vast wat op weg.

Een quiz begint natuurlijk lekker actueel, dus eerst een blokje pandemie: een ranking op volledige vaccinatiegraad en economisch herstel. De heersende gedachte is dat Nederland sinds het begin van de pandemie achter de feiten aanloopt. Deels terechte kritiek (boostercampagne anyone?), maar toch staat Nederland nog op plek 28 van de in totaal 187 landen waarvoor informatie over volledige vaccinatie beschikbaar is. Ja, Portugal doet het een stuk beter op plek drie, maar we houden toch Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten achter ons.

Dan het economisch herstel: hier is China de winnaar der grote economieën. De Chinese economie keerde al in het tweede kwartaal van 2020 terug naar het niveau van voor de pandemie. De economie van de VS deed het ook niet slecht door deze mijlpaal afgelopen zomer te bereiken, en Nederland volgde net na de zomer – nog voor Duitsland. Het VK zal naar verwachting pas in het tweede kwartaal van volgend jaar hersteld zijn, Spanje en Italië eind 2022. Een grote groep ontwikkelingslanden zal pas in 2024 de klap te boven zijn gekomen.

Kijken we naar de totale overheidsschuld van de rijkere landen, die door de coronasteunpakketten flink is toegenomen, dan zien we dat Japan de dubieuze eer toekomt van het land met de relatief hoogste schuld: de waarde van de schuld is tweeënhalf keer zo groot als de omvang van de Japanse economie. Griekenland en Italië staan in de top 10, en ook de schuld van de Verenigde Staten, Frankrijk en Spanje is meer waard dan hun gehele economie. De Nederlandse situatie is wat dat betreft rooskleuriger: de overheidsschuld is slechts iets meer dan de helft van de omvang van de economie, en is daarmee een van de laagste binnen Europa.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nog lang niet aan de beurt, dus halen deze Nederlanders hun booster in buitenland

Maar investeer je in de toekomst door het geleende geld te gebruiken om die andere crisis, die van het klimaat, het hoofd te bieden? Dan valt dit te verkiezen boven de hand op de knip houden. Uit deze groene ranking komt Nederland helaas veel minder florissant tevoorschijn: van alle gebruikte herstelgelden voor de langere termijn was slechts 2 procent groen, veel minder dan de minimaal vereiste 30 procent om bij de kopgroep te horen. Denemarken doet het van alle rijke landen het best met ruim 60 procent, op de voet gevold door Canada en Duitsland. Van de rijkere landen doet alleen Portugal het slechter dan Nederland.

Door met de relatieve binnenlandse ongelijkheid, gebaseerd op het aandeel van het totale vermogen dat de rijkste 10 procent van de bevolking bezit. In deze ranking blijkt Nederland een van de meest egalitaire landen ter wereld; alleen Italië is minder ongelijk. Maar dit vertelt niet het hele verhaal: bekijk je het totale vermogen van een land versus het totale inkomen, dan staat Nederland plots in de top 25 ongelijke landen. Het idee hierbij is dat vermogen, denk aandelen of huizenbezit, voornamelijk ten goede komt aan het rijkere deel van de bevolking, terwijl inkomen uit arbeid voor iedereen beschikbaar is. Het is dus zorgwekkend dat deze ratio de laatste jaren oploopt.

Afsluitend misschien wel het belangrijkste onderwerp: geluk. Is de Nederlander zich door de pandemie vergeleken met andere rijke landen minder gelukkig gaan voelen? Dit lijkt niet het geval; getuige het World Happiness-rapport valt op te maken dat Nederland zelfs een plekje is gestegen in deze tevredenheidsranking. Slechts vier landen hebben inwoners die gelukkiger zijn. Blijkbaar is het vertrouwen in de overheid, volgens het rapport een van de belangrijkste pijlers voor geluk, toch niet zover gedaald als we overal horen.

Nu is het zaak dit vertrouwen niet verder te laten afbrokkelen, zou de quizmaster afsluitend kunnen stellen. Nederland staat er financieel-economisch nog steeds goed voor, maar op sociaal- en duurzaamheidsvlak zijn er pijnpunten die nú aangepakt moeten worden. De klimaatplannen en beloftes voor een nieuwe bestuurscultuur van ons nieuwe kabinet zijn hoopvol. Laat het niet bij plannen en beloftes blijven.