Joeri de Wilde

Nederland niet gekwalificeerd voor WK klimaataanpak

23 november 2021 07:08

Toen ik onlangs een persconferentie van Louis van Gaal zag, begreep ik meteen waarom de KNVB Frank de Boer opzij had geschoven ten faveure van deze schoolmeester. De bedoelingen van Van Gaal waren glashelder, terwijl het gestuntel van De Boer voor de camera's vaak voor verwarring zorgde.

Ook in de kleedkamer scheen De Boers communicatie op z'n zachtst gezegd niet best te zijn, deels de reden voor de vroegtijdige uitschakeling op het afgelopen EK. Inmiddels zijn we onder Van Gaal gekwalificeerd voor het WK en kunnen we ons richten op het einddoel: Nederland wereldkampioen.

De kwalificaties voor een ander kampioenschap zijn ondertussen nog in volle gang: het WK klimaataanpak. Deze maand was er weer een nieuwe kwalificatieronde: COP26. Bijna tweehonderd landen namen deel, en ook Nederland was van de partij; bondscoach Mark Rutte sprak afgelopen zomer niet voor niets de ambitie uit van Nederland wereldkampioen klimaataanpak te maken.

Maar door gehannes van de Nederlandse delegatie werd directe kwalificatie opnieuw niet afgedwongen, en na COP26 kreeg Nederland zelfs nog met puntenaftrek te maken vanwege een gebrek aan geloofwaardigheid.

Eerst liep Nederland directe kwalificatie al mis door zich niet aan te sluiten bij de kopgroep landen die binnen een jaar willen stoppen met steun voor nieuwe fossiele brandstofprojecten in het buitenland. Hoewel het Britse initiatief door vele westerse landen (zoals de VS, Denemarken en Italië) direct werd ondersteund, weigerde Nederland de verklaring te ondertekenen omdat het demissionaire kabinet 'het ambitieniveau' aan het volgende kabinet wilde overlaten.

Een laffe smoes, en bovendien volstrekt tegenstrijdig met Ruttes toespraak op dezelfde klimaattop, waarin hij opriep tot 'actie, actie, actie'. Dat Nederland na een paar dagen vol kritiek de verklaring alsnog ondertekende, toont het totale gebrek aan visie en consistent beleid. Een klassieke paniekwissel dus.

Dit gebrek werd nog geen week later opnieuw pijnlijk duidelijk toen het kabinet in een wanhoopspoging probeerde een van de meest vervuilende bedrijven ter wereld in Nederland te houden. Na de verrassende aankondiging van Shell om het hoofdkantoor naar het Verenigd Koninkrijk te verplaatsen, stelde demissionair minister van Economische Zaken en Klimaat Stef Blok (VVD) voor de omstreden dividendbelasting alsnog af te schaffen.

In 2017 lag dit plan ook al op tafel, maar werd het, na hevige kritiek, uiteindelijk ingetrokken. Alsof dat allemaal niet gebeurd was, werd nu opnieuw geprobeerd een belastingvoordeel te vergeven en zo in te gaan op de chantage van een groot bedrijf. Misschien voelt het kabinet verwantschap met Shell, nu beiden door de rechter zijn veroordeeld omdat ze niet genoeg doen tegen klimaatverandering?

Ook deze tweede poging de dividendbelasting af te schaffen mislukte. Maar het is duidelijk dat het kabinet wel een stoomcursus leiderschap van Van Gaal kan gebruiken. Waar hij dan continu op zou hameren?

Ik vermoed op drie cruciale randvoorwaarden voor succes: een duidelijk einddoel (Nederland klimaatneutraal in 2050), bijpassende subdoelen (een halvering van de broeikasgasuitstoot in 2030), en bovenal consistent handelen van dag tot dag om deze doelen te bereiken (bijvoorbeeld door eerdergenoemde verklaring direct te ondertekenen en niet naar de pijpen te dansen van grote vervuilende bedrijven).

En misschien nog wel de belangrijkste les die Van Gaal zou kunnen meegeven: de weg naar succes doet vaak pijn. Als Nederland daadwerkelijk wereldkampioen klimaataanpak wil worden, betekent dit afzien, afzien, afzien, om Rutte maar eens te parafraseren. Dus accepteren dat er misschien minder economische groei is, en dat je een aantal bedrijven tegen je in het harnas jaagt.

Op de lange termijn betaalt dit zich vanzelf uit, doordat de opgebouwde voorsprong leidt tot nieuwe kansen voor ons land. Laten we dus hopen dat het aankomende regeerakkoord wel tot kwalificatie zal leiden. Zo niet, dan lijkt het me tijd voor een bondscoachwissel. En gelukkig hebben we daar, in tegenstelling tot bij het voetbal, allemaal een stem in.