Joeri de Wilde

Met een ministerie van Economische Zaken en Klimaat gaan we de oorlog niet winnen

24 augustus 2021 07:08

Ruim vijf maanden na de verkiezingen is er nog altijd geen nieuw kabinet in zicht. Ieder gevoel van urgentie lijkt te ontbreken. En zeker in het licht van het onlangs verschenen IPCC-rapport, dat eens te meer toont dat we ons in een wereldwijde klimaatcrisis bevinden, is dit bepaald zorgwekkend.

Want net als de coronapandemie, vraagt ook deze crisis om directe, grootscheepse overheidsactie. Met een demissionair kabinet, maar ook met het huidige combi-ministerie van Economische Zaken en Klimaat gaat dit zeker niet lukken.

Ter herinnering: het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) zag vier jaar geleden het levenslicht. Coalitiepartners D66 en ChristenUnie (CU) dachten hiermee klimaatverandering meer prioriteit te geven en beter te integreren in het economische beleid (voorheen viel klimaat onder het ministerie van Infrastructuur en Milieu).

Daarnaast viel het energiebeleid al onder Economische Zaken, en aangezien dit onderwerp cruciaal is voor het bereiken van de klimaatdoelen was een samenvoeging volgens de coalitiepartners niet meer dan logisch.

Op zich geen gekke gedachte. Maar met de VVD als aanvoerder van de coalitie was en is er maar één doel: economische groei. Het aanpakken van klimaatverandering gebeurt dan alleen zolang het aan dat doel bijdraagt. Als je ondernemerschap en innovatie aanmerkt als dé oplossingen voor de klimaatcrisis, verduurzaming enkel ziet als 'economische kans' en Nederland simpelweg onderverdeelt in bedrijven en consumenten, dan lijkt het bereiken van beide doelen inderdaad hand in hand te gaan.

En natuurlijk biedt de energietransitie ook kansen voor de economie, en is het goed om ondernemers op duurzame businessmodellen te wijzen. Maar laten we eerlijk zijn: de resultaten van deze kapitalistische tunnelvisie zijn ronduit belabberd.

Laten we niet vergeten dat de Hoge Raad eind 2019 in de Urgenda-klimaatzaak oordeelde dat de Nederlandse staat onvoldoende heeft gedaan om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. En dat recent bleek dat Nederland zich niet heeft gehouden aan de Europese afspraak om minimaal 14 procent van alle verbruikte energie in 2020 op te wekken uit hernieuwbare bronnen.

En dat, als klap op de vuurpijl, Nederland bij het dubieuze groepje landen hoort waarbij minder dan 1 procent van alle corona-herstelmaatregelen voor de langere termijn ‘groen’ zijn.

Hoogste tijd dat een nieuwe coalitie het roer volledig omgooit. Te beginnen met de vorming van een nieuw ministerie van Klimaat en Duurzaamheid (K&D). Een dergelijk ministerie met eigen budget en ambtenarenapparaat is hard nodig en zou een helder signaal van urgentie afgeven. Onder dit ministerie zou ook het energiebeleid moeten vallen, evenals landbouw, natuurbeheer en circulaire economie.

Je kan de klimaatcrisis namelijk pas écht aanpakken als je zeggenschap hebt over alle aanverwante zaken. Bovendien is de klimaatcrisis niet ons enige probleem, denk maar aan het verlies van biodiversiteit met mogelijk nóg verstrekkender gevolgen. Een integraal actieplan verduurzaming is de enige manier om dit allemaal te kunnen behappen.

Nederland moet tevens de klimaatnoodtoestand uitroepen. Dit zou het ministerie van K&D een mandaat geven dat vergelijkbaar is met dat van een ministerie van Defensie in oorlogstijd. Dit voorkomt dat de minister van K&D de aflaat wordt voor andere ministers, en wordt gedwongen tot halfslachtige compromissen.

Eenmaal in functie, kan de minister van K&D de volgende plannen aankondigen: een CO2-belasting op alles wat onze wereld schaadt (vliegen, autorijden, vleesconsumptie); sluiting van de vier overgebleven Nederlandse kolencentrales; een subsidiestop voor de vervuilende industrie; de verduurzaming van onze woningen en een belangrijke plek voor duurzaamheid in het onderwijs.

Het is hierbij cruciaal de laagste inkomens te ondersteunen, en te benadrukken dat de voordelen van deze maatregelen met gemak opwegen tegen de desastreuze gevolgen van op de huidige manier aan blijven modderen.

Dus PvdA en GroenLinks, laat jullie deelname aan een kabinet afhangen van de vorming van dit nieuwe ministerie. En beding dan ook meteen: geen VVD’er als minister of staatssecretaris van K&D.