Piet Rietman

Stop met foeteren op die vakkenvuller

12 augustus 2021 07:10

Stel: je hebt een pak mie nodig en kunt het niet vinden. De groenten liggen bij de groenten, de kruiden bij de kruiden. Logisch. Maar waar ligt nou die mie: bij de pasta of toch in het schap bij de woksaus?

Je hebt hulp nodig. Door wie word je dan beter geholpen? Door iemand met een oproepcontract en het minimumjeugdloon voor een 18-jarige (4,91 euro bruto per uur). Die op de dag zelf hoort dat hij moet werken en geen inspraak heeft in de verdeling van het werk of het runnen van de winkel?

Of wordt je beter geholpen door iemand met een salaris van 14 euro per uur, met een vast contract en zeggenschap over zijn of haar werk en de winkel?

Het antwoord: door de tweede medewerker zal je een stuk beter worden geholpen. Die zal namelijk waarschijnlijk al zien dat je zoekt, voordat je zelf de vraag stelt. Je vriendelijk te woord staan en later even dubbelchecken of je de mie echt gevonden hebt.

Waarom? In de eerste plaats is dat een geldkwestie. Voor het bijna drievoudige kom je liever je bed uit en ga je eerder fluitend naar je werk. Maar er zit meer aan vast: autonomie, respect, zekerheid. Wie plannen maakt is meer betrokken bij de uitvoering. En wie er volgende maand nog steeds is, doet deze maand harder zijn best.

Toch word je als klant vaker geholpen door de eerste soort medewerker. En daarin schuilt een probleem. De mooiste en nuttigste beroepen worden namelijk slecht gewaardeerd. En andersom: de minder nuttige beroepen krijgen juist meer waardering.

Mensen voorzien van hun eten, bewegwijzering aanbrengen, vuilnis ophalen, mensen vervoeren. Het is allemaal heel essentieel werk. Als het niet zou gebeuren, zouden we tot stilstand komen. Maar zowel de arbeidsvoorwaarden als status van de werknemer reflecteren deze onmisbaarheid niet.

Wat als managers en consultants een dag niet zouden werken? Niets aan de hand! Misschien is dat zelfs een stuk relaxter voor iedereen. Maar zowel de arbeidsvoorwaarden als status reflecteren deze misbaarheid niet.

We moeten stoppen met het individualiseren van slechte service. En die rare rangorde van beroepen doorbreken. Nee, je bent niet boos op Mitchel de vakkenvuller, omdat hij je de verkeerde kant opstuurde. Je bent eigenlijk boos over de slechte beloning en het gebrek aan autonomie van mensen in cruciale beroepen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Supermarktpersoneel profiteert voorlopig niet van extra corona-omzet

De kern van het probleem zit in de relatie werkgever-werknemer. En als werkgever moet je niet willen dat dit wordt afgewenteld op de relatie werknemer-klant. Dan wordt die klant immers minder goed geholpen en is hij of zij minder tevreden over de zaak.

Door corona is er de afgelopen anderhalf jaar best wel wat aandacht geweest voor cruciale beroepen, maar we zijn niet anders over deze relaties gaan denken.

Tijd voor verandering, want distributiemedewerkers en pakketbezorgers draaien overuren. Maaltijd- en boodschappenbezorgers hebben het drukker dan ooit. De horecamensen zien hun zaak sluiten, opengaan en weer sluiten. Vakkenvullers stillen onze hamsterwoede.

Eigenlijk wordt er door de meesten gewoon doorgewerkt, alleen voor de middenklasse was er een lockdown.

Diezelfde middenklasse, waar ik onmiskenbaar toe behoor, doet op een terras de uitspraak: 'nou nou, er kan bij die serveerster zelfs geen lachje af', geeft geen fooi en klaagt op Twitter over de pakketbezorger die niet aanbelt, maar een briefje achterlaat. En als die middenklasser wordt afgesneden door de maaltijdbezorger, is dat volledig de schuld van die bezorger.

We denken niet na. Want 'middenklasse' is een uiterst instabiel verschijnsel. Het is nieuw en kan ook heel snel weer verdwijnen. Het overgrote deel van de Nederlanders dat er toe behoort, komt uit een familie die drie generaties terug nog aan de andere kant van de streep stond.

Er is slechts één ontslag of andere ingrijpende levensgebeurtenis voor nodig, om die verworven positie weer aan het wankelen te brengen.

Iedereen met economisch en historisch besef zou daarom moeten afzien van klagen over service. Focus je liever op het bekritiseren van de bestaande sociale verhoudingen.