Zahra Boufadiss

Een moordaanslag op de rechtsstaat

10 juli 2021 08:01

 

Mijn column voor deze week was af. Ik had mijn stukje – over eigenrichting door voetbalhooligans in Den Bosch – zelfs al ingeleverd.

Op dinsdagavond rond half acht hoorde ik net als heel Nederland dat Peter R. de Vries was neergeschoten in de Lange Leidsedwarsstraat. Net als bij mij overheersten bij wie ik maar sprak drie emoties: woede, verdriet, ongeloof – of een combinatie daarvan.

Op dit moment vecht hij voor zijn leven. Na deze verschrikkelijke gebeurtenis vond ik mijn tekstje over de hooligans ineens wat onbeduidend. Niet deze week. Mijn columns draaien juist om twee thema's: de actualiteit en de democratische rechtsstaat. Ook al vind ik het lastig om de juiste woorden te vinden, om de laffe moordaanslag op Peter R. de Vries kan ik simpelweg niet heen.

Speculeren over de toedracht ga ik niet doen. Van mij geen vingerwijzen naar potentiële schuldigen. Oplossingen heb ik niet.

Wat weten we wel? Dat deze laaghartige misdaad hoe dan ook een aanval is op onze rechtsstaat. De Vries is vrijwel zeker neergeschoten vanwege het beroep dat hij uitoefent: het ambt dat 'Peter R. de Vries' heet. Neergeschoten vanwege zijn werk als onbevreesde misdaadjournalist, als rechtlijnige vertrouwenspersoon van de kroongetuige of als steun en toeverlaat van vele nabestaanden.

In onze rechtsstaat hebben alle belangrijke spelers hun eigen rol. Het parlement schrijft wetten die worden gehandhaafd door de regering. Rechters kijken of die wetten wel deugen en goed worden toegepast. Zo houden ze elkaar in evenwicht.

Onze rechten en vrijheden moeten worden beschermd. Tegen medeburgers, maar vooral tegen die overheid zelf. Vrije journalistiek is essentieel: journalisten fluiten de overheid terug wanneer zij grenzen overgaat. Waakhonden dus, en Peter R. is een terriër: blaft hard, bijt zich vast en geeft nooit op. Door de verschillende rollen die hij speelt, is hij een instituut op zich.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Stichting De Gouden Tip van Peter R. de Vries zamelt vier ton in

Dat die mooie rechtsstaat onder druk staat, is duidelijk. Strafrechtadvocaat Derk Wiersum en misdaadblogger Martin Kok werden doodgeschoten: beiden vanwege hun functie.

Gebouwen zijn ook niet veilig: het hoofdkwartier van de Panorama werd ook aangevallen. Bekende misdaadjournalisten worden zowat standaard bedreigd en wijken noodgedwongen uit naar safe houses. Officieren van justitie en rechters worden streng beveiligd. Onbevangen werken behoort tot het verleden.

Ondanks de grote verschillen tussen alle instituties zit iedereen in hetzelfde schuitje. Alle spelers zijn niet alleen op zichzelf onmisbaar, maar ook hebben zij elkaar nodig om voort te bestaan.

Schade aan de vrije journalistiek doet afbreuk aan onze democratische rechtsstaat. Door de aanhoudende aanvallen op journalisten en togadragers is het meer dan ooit van belang dat alle instituties voor elkaar op de barricaden gaan staan. Op die manier kan de georganiseerde criminaliteit geen gat schieten in onze rechtsorde.

Natuurlijk is er wel schade. Dat betekent dat er de komende tijd hard moet worden geïnvesteerd in politie, justitie en de advocatuur. Zonder die broodnodige investeringen kan onze rechtsstaat niet worden opgelapt. Ook dan is de georganiseerde misdaad de lachende derde.

De schrik zit er goed in. Toch heb ik vertrouwen voor de toekomst. Dat is niet rooskleurig gedacht, maar simpelweg gebaseerd op wat ik zag gebeuren deze week. Vrijwel direct na de moordaanslag werden twee verdachten aangehouden. Zij zijn voorgeleid bij de rechter-commissaris en blijven langer vastzitten. RTL Boulevard – het programma van Peter R. zelf – pakte de dag na de aanslag de draad weer op met een uitzending over de aanslag op hun collega. 

Journalisten en togadragers hebben één ding gemeen: wat er ook gebeurt, iedere ochtend pakken zij hun werk weer op. Vol goede moed, ze laten zich niet bang maken. Op die manier blijft Nederland functioneren. Dankzij die onbevreesde terriërs. You can kill a man, but you can’t kill an idea. 

Het ideaal van de democratische rechtsstaat is bestand tegen kogels. Laten wij hopen dat hetzelfde geldt voor het instituut Peter R. de Vries.