Piet Rietman

Ook de Zuidas wil klimaatverandering stoppen

08 juli 2021 06:52

Sinds deze week werk ik weer deels op kantoor – maandag is de vaste 'kantoordag' geworden waarop je vergadert en sociaal doet met collega's. Ik was dus op de Zuidas waar aan de overkant van het plein nieuws gemaakt werd: Extinction Rebellion bezette het kantoor van pensioenfonds ABP. Onder de bezetters waren ook ambtenaren en leraren. Zij eisten dat er niet met hun geld wordt geïnvesteerd in de fossiele industrie.

De botsende werelden van Zuidas en activisten. Ik kan ze allebei waarderen, want beide werelden zijn niet saai. De bankier of belegger die op een hoog niveau wil presteren, lange dagen maakt en competitief is. De activist die een ontzettende sense of urgency heeft en geen enkel actiemiddel schuwt. Beide zitten ze in de machinekamer van grote maatschappelijke en economische trends. Ze kunnen de boel in beweging zetten.

Het mooie en rare van deze bezetting is dat activisten die tegen klimaatverandering zijn, het kantoor bezetten van beleggers die tegen klimaatverandering zijn. Het zou de activisten verbazen als ze door zouden krijgen hoe oprecht de Zuidas – net zoals inmiddels de gehele samenleving – doordrongen is van de ernst van klimaatverandering. Zowel de belegger als de activist willen klimaatverandering stoppen - het verschil is ideologisch van aard en gaat over de manier waarop.

Extinction Rebellion denkt dat je klimaatverandering het beste tegengaat door te desinvesteren: het verkopen van aandelen en andere belangen in olie-, gas- en kolenbedrijven. ABP denkt dat je dat juist niet moet doen. Zodat je positie als investeerder gebruikt kan worden om bedrijven aan te zetten tot beter klimaatbeleid. Engagement, heet die strategie.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Onderzoek: met groene energie in plaats van olie en kolen had ABP 25 miljard meer verdiend

Wie heeft gelijk in het debat over desinvesteren versus engagement? Dat bepaal ik niet, aangezien ik geen leraar of ambtenaar ben. Pensioen is het uitgesteld loon van werknemers. Als werknemer moet je zelf kunnen bepalen wat je met je loon doet. Als een meerderheid van de werknemers in een bedrijf of sector vindt dat het pensioenfonds moet desinvesteren, dan zou dat pensioenfonds dat moeten doen. Wil een meerderheid engagement, dan is dát de strategie.

Niet dat pensioenfondsen formeel volledig zo werken – zo zitten er bijvoorbeeld ook werkgeversvertegenwoordigers in de besturen – maar ze hebben de wettelijke opdracht om naar hun deelnemers te luisteren.

Daar zit een sterke morele dimensie in. Je kunt mensen niet verplichten om een ontwikkeling te financieren waar ze zelf de dupe van zijn. Aangezien we zelf het slachtoffer van klimaatverandering worden, zouden we zelf moeten kunnen kiezen voor de strategie die het beste klimaatverandering tegengaat, of dat nou desinvesteren of engagement is.

Investeer niet tegen je eigen belang in: een vuistregel die veel verder gaat dan klimaat. Wat vinden werknemers er eigenlijk van dat ze investeren in hun eigen loonstagnatie? 

Een hypothetisch voorbeeld: het pensioenfonds van een supermarktketen heeft aandelen in de metaalsector, het pensioenfonds in de metaalsector heeft weer aandelen in een elektronicabedrijf.

Allemaal stemmen ze op elkaars aandeelhoudersvergadering in met de benoeming van het bestuur, dat weer een strategie bepaalt waarin keuzes over de loonkosten worden gemaakt. Zo houden de vakkenvuller, de lasser en de monteur elkaars loon laag, via het stemgedrag van hun eigen pensioenfondsbesturen op aandeelhoudersvergaderingen.  

Net als bij het klimaatvraagstuk moeten we dus een strategische keuze maken. Deze pensioenfondsen zouden hun stem moeten gebruiken voor hogere lonen in elkaars sectoren. Of desinvesteren.

Willen of kunnen we die keuze niet maken? Bijvoorbeeld omdat desinvesteren versus engagement een ontzettend ingewikkeld debat is? Dan moeten we kiezen voor een pensioenstelsel waarin het geld van werknemers helemaal niet wordt belegd.

Leraren investeren dan niet in klimaatverandering en vakkenvullers niet in loonstagnatie. Maar werkenden en belastingbetalers betalen het pensioen van gepensioneerden – net als bij de AOW al gebeurt. Een heerlijk saaie collectieve voorziening die, mits goed uitgevoerd, niet tot bezettingen hoeft te leiden.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief