Leo Lucassen

Waarom veel mensen niet wakker liggen van de toeslagenaffaire

28 juni 2021 07:05

Een van de opvallende uitkomsten van de afgelopen verkiezingen is dat de belangrijkste regeringspartijen niet zijn afgestraft voor de toeslagenaffaire. Terwijl dit toch een van de ernstigste voorbeelden is van machtsmisbruik van de staat tegen haar burgers in de afgelopen decennia.

Een belangrijk deel van het antwoord lijkt mij, dat het hier een categorie Nederlanders betreft die er, bewust of onbewust, door hun migratieachtergrond maar deels bij hoort. Anders gezegd, dat de Belastingdienst etnisch heeft geprofileerd is uiteraard verwerpelijk, maar het raakt 'ons' niet echt. Dit verschil tussen 'buiten-Nederlanders' en 'binnen-Nederlanders' komt niet alleen naar voren in de toeslagenaffaire, maar doet zich op tal van andere terreinen voor, zoals discriminatie op de arbeidsmarkt, het uitgaansleven en de woningmarkt.

En uiteraard in het publieke debat en in de media, waar geregeld met twee maten wordt gemeten als het om Nederlanders met een migratieachtergrond gaat. Hun al dan niet vermeend afwijkend gedrag, van homo's pesten tot rellen tegen de politie, krijgt meer aandacht en wordt vaak gezien als een teken van mislukte integratie. Maar als Urker jongeren of andere 'kaaskoppen' zich op dezelfde manier misdragen, heet het ineens 'volkscultuur' en haalt niemand het in zijn hoofd hier alle witte Nederlanders op aan te kijken.

Deze tweedeling tussen 'echte' en 'voorwaardelijke' Nederlanders, die tot ernstige  vorm van institutionele discriminatie heeft geleid, zien we ook op Europees niveau. Met name waar het gaat om asielzoekers in landen als Griekenland en Italië. Al jaren wijzen advocaten, politici, journalisten, wetenschappers en mensenrechtenorganisaties erop dat hun rechten op grove wijze worden geschonden. En dat het een grof schandaal is dat de Europese Unie hen doelbewust al jaren in mensonterende omstandigheden laat verkommeren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Topambtenaren verzwegen waarheid voor onderzoekscommissie toeslagenschandaal

Hoewel hun aantal na 2015 sterk is afgenomen en ze op jaarlijkse basis hooguit 0,1 procent van de bevolking van de Europese Unie uitmaken, is het beleid alleen maar afhoudender en onmenselijker geworden. Griekenland stuurt hen zonder pardon weer terug de zee op om te voorkomen dat ze hun recht uit kunnen oefenen om asiel aan te vragen. Mishandelingen door grenswachten zijn er aan de orde van de dag. Net als in een aantal Balkanstaten en Hongarije.

En mensen die hen de helpende hand uitsteken lopen het risico vervolgd te worden. Zo werd onlangs de in Griekenland woonachtige Nederlandse journaliste Ingeborg Beugel opgepakt omdat ze een 23-jarige Afghaanse vluchteling in haar flat heeft opgenomen. Haar hangt nu een gevangenisstraf van een jaar en een boete van meer dan 10.000 euro boven het hoofd.

Dat de Grieken zo extreem reageren, is grotendeels het gevolg van de weigering van andere EU-staten om asielzoekers evenredig over de lidstaten te verdelen. Sterker nog, men vindt het wel best dat asielzoekers in de Griekse modder blijven steken. Zo komen ze in ieder geval niet deze kant op.

En als ze dat wel doen, worden ze waar mogelijk zonder pardon teruggestuurd. De (Dublin) regel schrijft immers voor dat ze asiel moeten aanvragen in het eerste land waar ze de EU binnenkomen. En zo zadelen we landen als Griekenland, Italië en Spanje met een probleem op dat ons allemaal aangaat.

Waar de tienduizenden Nederlandse burgers die het slachtoffer van de Belastingdienst zijn geworden nog op enige empathie mogen rekenen, zonder dat er overigens politieke consequenties uit worden getrokken, hoeven asielzoekers als de ultieme 'ander' nauwelijks op medelijden te rekenen. Wat dit zegt over de 'waardengemeenschap' die Europa zegt te zijn, dat mag ieder voor zich bepalen.