Joeri de Wilde

De grote economische reset is totaal mislukt

22 juni 2021 09:26

Als de huidige groeiprognoses voor dit jaar bewaarheid worden, zitten we nu middenin het snelste economische herstel dat we ooit na een recessie hebben meegemaakt. De droge economische cijfers stemmen dus optimistisch, en dit vertaalt zich al weken in uitbundige mediaberichten en zichtbare opluchting bij beleidsmakers.

Dat deze economische groeicijfers zoveel invloed hebben, is te danken aan de grote hoeveelheid publicaties hierover door gerenommeerde instanties als het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de Wereldbank (WB). De groeiramingen van deze clubs worden vaak als basis gebruikt voor andere economische prognoses en dienen als leidraad bij beleidsbeslissingen.

Hier zit 'm dus de crux: waar deze instanties de nadruk op leggen bepaalt voor een belangrijk deel de publieke opinie en de richting voor beleid.

Bij het openslaan van de rapporten wordt in één oogopslag duidelijk waar alles om draait: de economische groeiprognoses vormen het hart van iedere analyse. En de groeicijfers zíjn inderdaad rooskleurig: ze overtreffen alle eerdere verwachtingen.   

Maar betekent dit ook een succesvolle reset van ons economisch systeem? Die werd door deze zelfde instanties immers vol passie bepleit aan het begin van de coronacrisis: ons oude economische systeem voldeed niet meer en de crisis was hét moment om hier eindelijk wat aan te doen: een systeemhervorming met als doel meer duurzaamheid, meer veerkracht (lees: minder schulden) en minder ongelijkheid.

Een snelle blik op de rapporten leert dat van een reset absoluut geen sprake is. Ja, de economie is door ongekend kordaat ingrijpen van overheden en centrale banken snel teruggeveerd, maar het is een herstel op de pof. De enorm toegenomen overheidsschulden zijn namelijk vooral gebruikt om consumptie op de korte termijn te stimuleren. Groene en inclusieve langetermijninvesteringen zijn uitgebleven. Geen toegenomen duurzaamheid en veerkracht dus, eerder het omgekeerde.

Miniatuurvoorbeeld
Kijk ook:

Waarom er meer besmettingen zijn in arme wijken

Ook de ongelijkheid is alleen maar toegenomen. Veel ontwikkelingslanden hebben niet die enorme hoeveelheden geld uit kunnen geven om zo de ergste klappen van de crisis op te vangen. Daar komt bij dat de normalisatie zich in die landen langzamer voltrekt, omdat ze niet de beschikking hebben over dezelfde aantallen vaccins als de rijke landen.

Maar ook bínnen de rijkere landen is de kloof tussen arm en rijk vergroot, want lager opgeleiden werden in hun werk zwaarder getroffen door de sociale beperkingen, terwijl hoger opgeleiden prima thuis achter hun laptop door konden werken.

Daarnaast heeft het ingrijpen van de centrale banken vooral de mensen met bezit bevoordeeld: mensen met aandelen of een huis zagen hun vermogen toenemen, terwijl de noodsteun voor diegenen met enkel inkomen uit arbeid lang niet altijd hoog genoeg was om hun verlies volledig te compenseren.

En als klap op de vuurpijl is de ongelijkheid tussen generaties toegenomen: jongeren zijn achterop geraakt in hun ontwikkeling doordat scholen werden gesloten. En ze zijn ook degenen die de sterk toegenomen overheidsschuld in de toekomst zullen moeten terugbetalen.

Tegenover de totaal mislukte reset staat dus alleen de meevallende economische groei op de korte termijn. Een verre van rooskleurig totaalplaatje dus. Het is dan ook absurd hoeveel nadruk instanties als het IMF blijven leggen op de groeicijfers.

Het is al tijden bekend dat de ongezonde focus op economisch groei leidt tot beslissingen die niet altijd het welzijn van mens en maatschappij bevorderen. Economische groei is allang niet meer de heilige graal. Juist daarom ook de roep om een reset van ons economisch systeem.

Wat in de rapporten van IMF, OESO en WB ontbreekt zijn cijfers over het bredere welzijn van de wereldbevolking. Het integreren van dergelijke cijfers in de rapportages zou het belang van breed welzijn tonen. En dan de welzijnscijfers als de kern van de analyses, niet als leuke toevoeging op de economische groeicijfers.

Dus IMF, OESO en WB, stap één richting de ook door jullie zo gewenste reset: reset de cijfers.