Piet Rietman

De les van deze crisis: geld geven werkt

17 juni 2021 09:30

We leven in de nadagen van een enorme financiële operatie: de NOW-regeling. Al een jaar worden de werkloosheid en de aantallen faillissementen laag gehouden. Tegen de tijd dat de NOW stopt kunnen bedrijven het vaak weer zelfstandig. Hoe langer de NOW voortduurt, hoe groter de uiteindelijke overlevingskansen.

Het eerste succes van de NOW is dat het een open deur intrapt. Als je bedrijven of mensen geld geeft, komen ze niet in de problemen. Dat klinkt niet heel ingewikkeld, maar het is de kern van het succes.

Een tweede succes van de NOW is de snelheid. Op 27 februari 2020 werd de eerste coronabesmetting in Nederland bekend. Op 17 maart werd een economisch noodpakket aangekondigd en op 31 maart was er een ministeriële regeling vastgesteld.

Een derde succes is het op voorhand accepteren van fouten. Bij de aankondiging is door het kabinet duidelijk aangegeven dat sommige ondernemers misbruik van de regeling zouden maken. Daar werd duidelijk bij gezegd dat we dit accepteren, gelet op het voorkomen van faillissementen en werkloosheid. Inmiddels is het ruim een jaar later en zien we inderdaad misbruik van de regeling. Een acceptabel risico, gelet op het succes van de NOW. Het kabinet heeft goed gegokt.

Het is onder economen en beleidsmakers niet populair om grootschalige, centralistische overheidsinterventie toe te juichen. Dus ik verwacht niet dat deze drie successen veel worden benoemd in de evaluaties die er ongetwijfeld komen. Dat is jammer, want de drie successen van de NOW zijn leerzaam en kunnen verder geperfectioneerd worden.

Stel je een overheid voor die deze drie successen vertaalt in de drie principes van succesvolle overheidsinterventie:

  1. Geld geven werkt
  2. Hoe sneller hoe beter
  3. Accepteer fouten
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Overheid gaf al 76,2 miljard euro uit door de coronacrisis

Nummer één en drie zijn vooral een cultuuromslag. We zitten vast in een ideologie van zuinigheid, controle en wantrouwen. Mensen laten afstappen van hun ideologie doe je door ze met feiten te confronteren. Die zijn er. De wetenschap heeft al lang, onderzoek na onderzoek, laten zien dat geld geven werkt. Hoe minder voorwaarden er zitten aan een financiële transactie, hoe effectiever het geld wordt besteed door de ontvanger.

De snelheid is vooral een organisatorisch verschijnsel. Stel je eens een overheidsdienst voor die als enige taak heeft om van alle burgers en bedrijven een actueel rekeningnummer te hebben. De Rijksdienst voor Snelle Transacties (RST).

Als de Tweede Kamer op woensdagmiddag besluit dat een specifieke groep Nederlanders 1000 Euro krijgt, kan de RST de donderdag gebruiken om die groep te identificeren. Vrijdagochtend staat die 1000 Euro dan op je rekening.

Sinds ik deze nieuwe overheidsdienst bedacht heb, klinkt elk nieuwsbericht anders:

"Lage inkomens laten zich minder vaak vaccineren vanwege de reiskosten"

"Branche X wil snel maatwerk om aflopen steunmaatregelen op te vangen"

"Enkele gedupeerden toeslagenaffaire nog steeds niet gecompenseerd"

Hoeveel van deze problemen zouden we kunnen oplossen door binnen twee dagen geld over te maken?

Er komen wel andere problemen voor terug: op dag drie of vier kom je er achter dat een deel van het geld op een verkeerde plek terecht is gekomen. Net als in deze crisis kun je die fouten vervolgens accepteren en ervan leren.