Nora Neuteboom

Steunpakketten afbouwen een slecht idee? 4 mythes ontkracht

27 mei 2021 11:41

Dapper was het, de column van Pieter Hasekamp (directeur van het Centraal Planbureau) op 1 april over het afbouwen van de steunmaatregelen. Terwijl de economie begin april nog grotendeels in een lockdown zat pleitte Hasekamp voor het snel afbouwen van de economische steunmaatregelen zodra de restricties worden opgeheven.

Als belangrijkste argument haalt hij aan dat de economie zich zal moeten aanpassen aan de nieuwe post-corona werkelijkheid. "De huidige steun bevriest delen van de economie […] en blokkeert daarmee de normale economische dynamiek: bedrijven die stoppen en nieuwe bedrijven die starten, mensen die ergens anders een nieuwe baan vinden. Het gevaar bestaat dat er zo zombiebedrijven ontstaan: ondernemingen zonder toekomstperspectief die overleven op steun en het voortrollen van leningen. Werknemers zitten doorbetaald thuis – en dat terwijl andere sectoren soms zitten te springen om mensen en startende ondernemers geen kans krijgen."

De boze reacties van branchevereniging, bankeconomen en politici buitelden over elkaar heen. Afbouwen? Nee helemaal niet: dan lopen de faillissementen op en zijn we veel verder van huis.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

CPB: stop de huidige miljardensteun, investeer in reparatie en herstel

Laten we deze boze reacties eens onder de loep nemen. Afgezien van eventuele dubbele agenda’s – natuurlijk wil de branchevereniging horeca dat het steunpakket niet wordt afgebouwd – blijft er van de economische argumentatie weinig over:

Argument 1: het valt wel mee met het aandeel zombiebedrijven in Nederland. In de meeste sectoren gaat jaarlijks nog geen procent van de bedrijven failliet. Daar zitten we nu iets onder, wat betekent dat je iets meer bedrijven overeind houdt dan strikt noodzakelijk. De meeste bedrijven die overheidssteun ontvangen zijn dus gezond.

Dit is natuurlijk een valse vergelijking. De post-corona periode is geenszins te vergelijken met de pre-corona periode, aangezien er structurele veranderingen hebben plaatsgevonden. We werken ook in de toekomst veel meer thuis, doen activiteiten - boodschappen, entertainment, conferenties in het buitenland - veel vaker online. Dat betekent dat sommige bedrijven die voor corona een prima business model hadden na corona niet meer levensvatbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan schoonmaakbedrijven en facility management, cateraars van massale events maar ook reisorganisaties die zich op de zakelijke tak specialiseerden. Daar zullen de faillissementen onvermijdelijk oplopen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Miljarden aan steunpakketten: waar komt dat geld vandaan?

Argument 2: het 'rechtvaardigheidsargument'. De economische pijn van de coronacrisis komt vooral terecht bij ondernemers en zzp'ers. Dit is geen gewoon ondernemersrisico en daarom moet steun worden verlengd.

Nou, niet helemaal. Zoals Hasekamp ook in z’n column schrijft, komt de huidige steun vooral terecht bij ondernemers met (normaliter) een goed inkomen en werkenden met een vast contract, terwijl de kwetsbaren op de arbeidsmarkt - de werknemers met een tijdelijk contract, verkapte schijnzelfstandigen en jongeren - het nakijken hebben. En dat terwijl de kosten van de steun, inmiddels geraamd op meer dan 60 miljard euro, in de vorm van een hogere staatsschuld terechtkomen bij toekomstige generaties.

Argument 3: de regelingen ademen mee met de economie. Als de economie weer open gaat en de omzet terugkeert dan maken veel ondernemers er toch geen gebruik meer van. Gaat het slecht, dan is er een vangnet.

Als een ondernemer, nadat de economie volledig heropend is, nog steeds aanspraak moet maken op overheidssteun, dan is er iets aan de hand. Mocht het bedrijf levensvatbaar zijn, maar te hoge schulden hebben opgebouwd, dan moeten we ze helpen, zoals het CPB afgelopen week voorstelde. Mocht het bedrijf niet levensvatbaar zijn, dan heeft voortzetten van de steun geen zin. Natuurlijk, een faillissement is een persoonlijk drama, maar we moeten ons afvragen of we die horecaonderneming op de hoek willen financieren of ons belastinggeld liever willen spenderen aan andere zaken. Wat dacht je van de leerachterstand die veel scholieren en studenten hebben opgelopen? Of hogere salarissen in de zorg? Maar er valt ook te denken aan het financieren van nieuwe technologie en innovatie bij bedrijven die zich wel hebben aangepast. Choose the winners, not the losers.

Argument 4: we moeten ondernemers nu rust en zekerheid bieden en niet beginnen over afbouwen.

Rust en zekerheid bied je niet door steun tot in den treure te verlengen, maar door een duidelijk en consequent pad uit te stippelen over hoe en wanneer de steun wordt afgebouwd. Dan kunnen ondernemers anticiperen en zich aanpassen. Want uit al deze tegenargumenten komt ook een forse onderschatting van ondernemend Nederland naar boven. Ondernemers denken – per definitie – vooruit, zijn creatief, zien nieuwe kansen en passen zich voortdurend aan. Geef ze ook die kans.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief