Joeri de Wilde

Groen lullen, grijs zakken vullen

20 april 2021 07:25

Build back better. Met die kreet spraken wereldleiders als Biden, Macron, Johnson en ook onze eigen Mark Rutte het afgelopen jaar herhaaldelijk hun intentie uit om sterker uit de coronacrisis te komen.

Met sterker bedoelden ze veerkrachtiger; een economisch systeem, dat tegen een stootje kan en de belangrijkste problemen van deze tijd het hoofd biedt: klimaatverandering en biodiversiteitsverlies.

Zo bezien een gouden kans dus, die coronacrisis. Na een jaar vol steunmaatregelen kan de tussenbalans worden opgemaakt: benutten onze wereldleiders deze zelfverklaarde kans om het roer om te gooien? U voelt het al aankomen: nee dus.  

Het was natuurlijk geen gek idee om de coronacrisis op Cruijffiaanse wijze te benaderen. Een pandemie met bijbehorende economische klap vraagt om gigantische steun- en herstelpakketten vanuit de overheid. Als je dan toch bakken met geld moet uitgeven, kun je maar beter twee vliegen in één klap slaan door, naast noodsteun te verlenen, ook meteen in te zetten op de noodzakelijke systeemverandering.

De omvang van de wereldwijde overheidssteun was tot dusver ongekend: volgens het IMF bedroeg de aangekondigde (en deels al uitgegeven) steun de laatste twaalf maanden 13,4 biljoen euro (dat zijn twaalf nullen).

Als gevolg hiervan zijn staatschulden explosief gestegen. We zadelen toekomstige generaties dus op met een torenhoge hypotheek. Niet meer dan logisch om dit geld dan ook te gebruiken om de wereld fatsoenlijk voor hen achter te laten. Bovendien zouden 'groene' overheidsuitgaven tot meer economische groei leiden dan 'traditionele' uitgaven, zo stelt het VN-Milieuprogramma. Een win-win situatie dus.

Tot zover alle boerenlogica. De onlangs verschenen, ontnuchterende analyse van het VN-Milieuprogramma laat zien wat wereldwijd met alle mooie woorden en wijsheden is gedaan: niets. In 2020 was slechts een schamele 2,5 procent van alle aangekondigde overheidssteun groen (bescherming van de natuur, etc.).

Met andere woorden: zowat alle overheidsuitgaven zijn enkel gebruikt om ons oude economische systeem weer op te lappen. Radicale keuzes die horen bij build back better zijn vakkundig vermeden, uit angst de gevestigde orde voor het hoofd te stoten. Buiding back, maar zeker niet better.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Dit is Biden van plan met zijn coronasteunpakket van 1900 miljard

Natuurlijk zijn er regionale verschillen. Rijkere Europese landen als Duitsland, Frankrijk en de meeste Scandinavische landen hebben relatief veel groene beleidsmaatregelen aangekondigd. Polen staat verrassend genoeg ook in dit rijtje namen.

Maar ook deze maatregelen zijn lang niet genoeg om de wereld beter achter te laten voor toekomstige generaties, zoals geformuleerd in duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. En de grootste economieën van de wereld, de Verenigde Staten, China en Japan, hebben het helemáál laten afweten.

Opvallend is ook de positie van Nederland. Waar onze buurlanden in ieder geval nog een poging doen, met meer dan 30 procent van de herstelmaatregelen op de lange termijn die groen zijn, hoort Nederland bij de landen die geen enkele groene herstelmaatregel voor de langere termijn hebben aangekondigd.

En dat terwijl Nederland juist bezig zou moeten zijn met een inhaalslag. Nederlandse energie is namelijk het minst duurzaam van de hele EU, nauwelijks opgewekt uit hernieuwbare bronnen als zon en wind. Onbegrijpelijk dus dat Nederland aan de zijlijn blijft staan.

Het Nationaal Groeifonds, dat het kabinet afgelopen september met veel bombarie aangekondigde, wordt door het VN-Milieuprogramma niet als groen gezien. Dit lijkt na de verdeling van de eerste 4 miljard euro terecht, aangezien de grote infrastructuurprojecten een betere bereikbaarheid en economische groei tot doel hebben, zo valt te lezen, en niet zozeer verlaging van de CO₂-uitstoot. 

Gelukkig is het nog niet te laat. De komende maanden zal de focus van overheden verder verschuiven van noodsteun naar herstelmaatregelen gericht op de langere termijn. Deze maatregelen bepalen uiteindelijk de koers van het herstel. We staan dus aan het begin van een cruciale periode: of we slaan definitief af richting build back, of we durven tóch nog te kiezen voor build back better.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief