Zahra Boufadiss

Hoe komen we af van de obsessie met afkomst?

17 april 2021 08:04

Mijn uiterlijk verraadt niets. Bruin haar en bruine ogen, maar dat zegt niet zoveel. Zodra je mijn naam leest of hoort is het kraakhelder: dat is géén Oud-Hollandsche familienaam.

Blijkbaar houden mijn wortels de gemoederen flink bezig. Als je mijn naam intikt in Google, is één van de suggesties 'afkomst'. Ook kerels op Tinder vroegen direct en onbeschaamd naar mijn oorsprong. En door veel oefenen kan ik mijn achternaam inmiddels spellen als een volleerd majoor. 

De homo sapiens, van nature nieuwsgierig, wil altijd weten waar je vandaan komt. Mijn antwoord, Deventer, is niet bevredigend. Direct wordt de volgende vraag afgevuurd: "Nee, waar kom je écht vandaan?" 

Zelfs als beide ouders in Nederland zijn geboren, wil men weten hoe dat drie generaties terug zat. Het lijken wel stamboomdeskundigen! Soms is het onschuldige interesse, andere keren slaat het om in een ongezonde obsessie.

Die laatste variant is van toepassing op onze volksvertegenwoordigers. Bij Khadija Arib wordt in ieder bericht benadrukt dat zij de eerste Kamervoorzitter was van migrantenafkomst. Bij Vera Bergkamp en Jesse Klaver – die half-Marokkaans zijn – wordt ook continu bericht over hun origine. En dat zijn op z'n zachtst gezegd niet altijd positieve berichten.

De kersverse Kamervoorzitter Bergkamp wordt in social mediaberichten vergeleken met een nazistische infiltrant, allemaal door haar biologische afkomst.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vera Bergkamp (D66) nieuwe Kamervoorzitter: 'Dit is Champions League'

Ook ik ben het product van een Nederlandse moeder en een Marokkaanse vader. Oftewel: een allochtoon. Ik ben een kind van beide culturen. Doordat ik in Nederland geboren en getogen ben, werd ik hier gevormd.

Maar de Marokkaanse twist laat zich ook gelden: de jaarlijkse avontuurlijke tocht naar Oujda in onze knalblauwe en volgeladen Mitsubishi-bus, de warme ontvangst door onze familie en zelfs de blauwe maandag dat ik Arabische les had. Het is allemaal onderdeel van wie ik ben en hoe ik in het leven sta.

Met het besluit om mij te maken, kozen mijn ouders wel voor een dochter met een dubbele nationaliteit. Kinderen met een Marokkaanse ouder, krijgen automatisch de Marokkaanse nationaliteit. Door een wet aldaar is het onmogelijk om er afstand van te doen - en dat wil ik ook helemaal niet. Waarom zou ik? In het gemeenteregister staan mijn nationaliteiten gebroederlijk naast elkaar opgeschreven. Het past bij wie ik ben.

Blijkbaar was niet iedereen het daarmee eens. Toen ik in 2012 aangifte deed van een gestolen telefoon, was de dienstdoende agent heel verbaasd. "Ben jij buitenlands?", vroeg ze. "Dat had ik niet door."

Op mijn aangifte prijkte achter het woord nationaliteit alleen 'Marokkaanse'.  Mijn Nederlandse nationaliteit was uitgewist.

Ik besloot uit te zoeken wat er aan de hand was, wat leidde tot een bizarre, kafkaiaanse zoektocht. Volgens de gemeente Amsterdam waren mijn beide nationaliteiten bij hun bekend. Ze hadden geen idee van de enkelvoudige registratie bij de politie. De politie trok haar handen er ook af: zij haalden de informatie rechtstreeks uit het gemeenteregister, dus de fout lag bij de gemeente. Een klassiek geval van kastje-muur.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Toeslagenschandaal bij Belastingdienst veel groter dan gedacht

Het leek erop dat de politie in het geval van twee nationaliteiten alleen de niet-Nederlandse registreert. Dat riekt sterk naar etnisch profileren.

Onze overheid is hier al akelig bekend mee: bij de Belastingdienst is ook jarenlang gefocust op mensen met een dubbele nationaliteit. Het was een officieel selectiecriterium. Mensen met een dubbele nationaliteit werden onterecht strenger gecontroleerd dan andere Nederlanders. En dat heeft geleid tot een klopjacht met desastreuze gevolgen: de welbekende toeslagenaffaire.

Onschuldige interesse, geen probleem. Maar een obsessie met afkomst kan leiden tot structurele overheidsdiscriminatie. De Partij voor de Vrijheid wilde Nederlanders met een buitenlandse opa of oma nog als allochtoon stickeren. Die wet is er gelukkig nooit doorgekomen, maar de focus zou in het geheel niet meer op afkomst moeten liggen. 

Laten we nu doorpakken en die vreselijke term - allochtoon - afschaffen. Ik begin bij mezelf, ik ga 'm nooit meer gebruiken. Beloofd: in deze column was het voor het allerlaatst. Boufadiss wordt vanzelf een oer-Nederlandse naam.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief