Joeri de Wilde

Geef ons een groene zeepbel, Christine

23 maart 2021 07:33

In 2016 haalde de Europese Centrale Bank (ECB) een Trojaans Paard de EU binnen door te starten met een nieuwe noodmaatregel: ze probeert de economie aan te zwengelen door vooral vervuilende bedrijven van relatief goedkoop kapitaal te voorzien.

Tegelijkertijd zet de Europese Green Deal volledig in op de verduurzaming van diezelfde economie. Hierdoor verzuimt de ECB haar plicht te vervullen: het ondersteunen van het economisch beleid van de EU.

Er is al jaren kritiek op het beleid van de ECB: het werkt de opwarming van de aarde in de hand. Dat zit zo: in een poging de economie te stimuleren koopt de ECB al jarenlang bedrijfsobligaties op. Hierbij hanteert ze een 'marktneutrale' aanpak, wat wil zeggen dat ze deze bedrijfsschulden opkoopt in dezelfde verhouding als momenteel in de obligatiemarkt aanwezig is.

Grof gezegd: hoe groter het bedrijf, hoe meer geld het krijgt toegestopt. Het idee is dat dit geen enkel bedrijf of sector bevoordeelt, omdat er geen actieve politieke keuze wordt gemaakt.

Maar door niet te kiezen bevoordeelt de ECB nu juist de fossiele economie, aangezien de gigantische olie-, gas- en kolenbedrijven veel meer obligaties uitgeven dan hun kleinere, vaak nog in de kinderschoenen staande groene tegenhangers.

Hoogste tijd dus voor een koerswijziging. Het stimuleren van vergroening past namelijk prima binnen het takenpakket van de ECB: naast prijsstabiliteit dient de ECB immers het economisch beleid van de EU te ondersteunen. Dit is geen mogelijkheid, maar een plicht. Deze plicht valt niet te rijmen met goedkope financiering voor de fossiele economie op kosten van de ECB.

Gelukkig is dit een van de punten die de centrale bank onder de loep neemt binnen de op dit moment lopende 'strategische beleidsevaluatie'. Toen ECB-president Christine Lagarde eind 2019 aantrad en deze evaluatie aankondigde was er goede hoop op vergroening. Met Lagarde aan het roer lijkt de bereidwilligheid tot verandering binnen de bank inderdaad toegenomen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lagarde: ambitieuze overheidsmaatregelen nodig tegen coronacrisis

In de praktijk lijkt dit helaas toch wat tegen te vallen. Een aantal ECB-raadsleden twijfelt namelijk of een langetermijnprobleem als klimaatverandering wel kan worden aangepakt met opkoopprogramma's die bedoeld zijn voor de kortere duur, en uiteindelijk afgebouwd moeten worden.

Ook is er angst dat een vergroening van het opkoopprogramma leidt tot een tijdelijke groene zeepbel, vanwege het relatief beperkte aanbod aan groen schuldpapier. Maar is dat zo erg?

Ook tijdelijke investeringen kunnen het verschil maken. Door de aanzuigende werking van grote hoeveelheden relatief goedkoop kapitaal zouden veel bedrijven namelijk versneld verduurzamen. Dit zou op zijn minst kunnen leiden tot een kickstart van de benodigde groene technologische revoluties.

En ook aan de bijbehorende groene infrastructuur die ontstaat hebben we nog wat lang nadat de bubbel is gebarsten. Aan infrastructuren die enkel werken voor olie, gas en kolen hebben we in de toekomst niets meer. Zo bezien is goedkope groene financiering op kosten van de ECB dus een veel winstgevender langetermijninvestering. 

Diezelfde conclusie heeft de Engelse overheid onlangs getrokken: het takenpakket van de Engelse centrale bank werd uitgebreid met de plicht bij te dragen aan de Engelse klimaatdoelen. Klimaatverandering kan de stabiliteit van het financiële stelsel namelijk in gevaar brengen, aldus de overheid. Concreet betekent dit dat de Engelse centrale bank nu rekening moet gaan houden met de klimaatimpact van de bedrijven waarvan ze obligaties kopen.  

Gezien de ambitieuze EU-klimaatdoelen zou de ECB zich moreel verplicht moeten voelen dit goede voorbeeld te volgen. Het takenpakket hoeft hier niet eens voor te worden aangepast.

De bank kan echt het verschil maken, want de gigantische opkoopprogramma's zullen de komende jaren zeker nog blijven bestaan: volgens eigen voorspellingen blijft de inflatie onder het gewenste niveau, en zal het nog lang duren voor de Europese economie is hersteld.

Dus ECB: verander je beleid van een Trojaans Paard in een groen Paradepaard, en laat daarmee een nuttige erfenis achter.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief