Piet Rietman

We staren ons blind op cijfers over de werkloosheid

11 maart 2021 07:10

Je zou zeggen dat als de werkloosheid laag is, arbeid schaars is. Heel veel mensen werken dan en ook voor dat kleine aantal werklozen zijn allerlei baankansen.

Werkgevers willen aantrekkelijk zijn en bieden mooie cao-loonstijgingen zodat werknemers niet weggaan, plus mooie startsalarissen zodat sollicitanten niet naar de concurrent gaan. Werknemers eisen dat ook, want ze hebben allerlei alternatieven als ze niet krijgen wat ze willen.

De werkloosheid is op dit moment laag: 3,6 procent van de beroepsbevolking. Hij daalt al enkele maanden en zit op een historisch laag niveau. En toch is arbeid momenteel verre van schaars. 

Want hoe zit het bijvoorbeeld met die baankansen voor werklozen? Er is op dit moment inderdaad een redelijke 'uitstroom': mensen die vanuit werkloosheid weer aan het werk gaan. Bijvoorbeeld bij een plek waar nu werk is zoals een distributiecentrum of een bezorgdienst. Maar dat is dan vaak onder hun niveau, voor een lager loon of voor minder uren dan ze zouden willen. 'Latente werkloosheid' wordt dat ook wel genoemd. Geen teken dat arbeid schaars is.  

En hoe zit het met die cao-loonstijgingen? Die zitten op het laagste niveau sinds 2014. De verklaring die vaak wordt gegeven is 'gebrek aan loonruimte', maar door heropening van de economie hebben veel bedrijven en sectoren een goede winstverwachting voor de rest van 2021 en 2022.

Ik denk dat die lagere cao-loonstijgingen ook laten zien dat werkgevers er niet bang voor zijn dat werknemers weggaan. En dat dit terecht is, omdat ze dit inderdaad niet van plan zijn. Veel mensen wachten rustig het einde van de coronacrisis af en prijzen zich gelukkig met hun vaste contract, terwijl hun loon stagneert. Geen teken dat arbeid schaars is.

En die startsalarissen? Daarvoor moeten we kijken naar de plekken waar mensen überhaupt nog starten – voor een deel weer diezelfde plekken met 'latente werkloosheid'. Als je aanneemt dat een flink deel van de mensen die daar gaan werken een hoger loon had in hun vorige baan, dan is de bijdrage van baanwisselaars aan de totale loonontwikkeling misschien wel negatief. Normaliter is die positief. Opnieuw geen teken dat arbeid schaars is.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Minder werkloosheid lijkt goed nieuws, maar is dat ook zo?

Of, in gewoon Nederlands: allemaal geen tekenen dat werknemers of werkzoekenden het makkelijk hebben bij een lage werkloosheid.

Zodra een normaal verband niet meer werkt zoals het zou moeten dan wordt meestal gewezen naar beleid dat dit verstoort. Aandelen hoger terwijl het juist slecht gaat? Schuld van de ECB. Werkloosheid lager terwijl arbeid helemaal niet schaars is? Schuld van de NOW.

En inderdaad, de NOW zet de 'normale werking van de Nederlandse economie' volledig op zijn kop. Maar dat is terecht en noodzakelijk. Dus wellicht leren we ervan dat we vaker de boel op zijn kop kunnen zetten zodra we dit noodzakelijk vinden.

Als ik de verkiezingsprogramma's zo eens lees, zou na de formatie het minimumloon best eens kunnen gaan stijgen. De vraag is nog met hoeveel, in één keer of in stappen, en in hoeverre AOW en bijstand meestijgen.

Wie tegen een stijging is, doet er goed aan om de werkloosheid als argument te nemen. Dit soort debatten in andere landen laten namelijk zien dat voorstanders dan in de verdediging schieten en claimen dat de werkloosheid niet of maar een heel klein beetje stijgt.

Hoewel de voorstanders gelijk hebben, doen ze er verkeerd aan door überhaupt die discussie aan te gaan. Het enige juiste antwoord is:

"Het doet er niet toe. Wij zijn van mening dat loon en uitkeringen voldoende moeten zijn om armoede te voorkomen. Wij vinden dat belangrijker dan een half procentpuntje werkloosheid meer of minder. Liever thuiszitten dan werken én arm zijn. De ECB en NOW hebben ons geleerd dat we niet al teveel af moeten gaan op wat economen normaal vinden, maar uit moeten gaan van wat noodzakelijk is."

Want net als dat een lage werkloosheid niet hoeft te betekenen dat we het makkelijk hebben, hoeft een iets hogere werkloosheid niet te betekenen dat we het moeilijk krijgen.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief