Leo Lucassen

Waarom wordt Cliteur niet ook bevraagd over islamofobie?

07 december 2020 06:34

Na het barsten van de bom binnen Forum voor Democratie is ook binnen mijn eigen universiteit de discussie losgebarsten over de vraag in hoeverre Paul Cliteur, en de afdeling 'Encyclopedie en filosofie van het recht' (waar eveneens Afshin Ellian en Andreas Kinneging toe behoren), op het antisemitisme binnen FvD aangesproken moeten worden. Cliteur was tot voor kort Eerste Kamerlid voor de partij.

Zo namen vijftien hoogleraren van de Rechtenfaculteit een week geleden openlijk stelling tegen het normaliseren van vreemdelingenhaat, racisme en antisemitisme.  

Dat deze oproep volgde op de jaarlijkse Cleveringa-lezing maakt de kwestie extra brisant. Bij die lezing wordt namelijk stilgestaan bij de moedige stellingname van de jurist Rudolph Cleveringa, die zijn afschuw uitsprak over het uitsluiten van zijn joodse collega's door de Duitse bezetter in 1940.

Hoewel de naam van Cliteur (die alle beschuldigingen ver van zich werpt) in het stuk van de hoogleraren niet valt,  is duidelijk dat hij de olifant in de kamer is. De hoogleraren willen vooral benadrukken dat zij niets te maken willen hebben met de verwerpelijke ideeën over joden, moslims en vreemdelingen. In reactie op alle commotie heeft de Leidse universiteit vorig weekend aangekondigd dat er een onderzoek komt naar de beschuldigingen van antisemitisme binnen de rechtenfaculteit.

Overigens zal het onderzoek zich niet alleen richten op de vraag of Cliteur, of anderen in zijn afdeling, zich antisemitisch hebben uitgelaten, maar vooral ook op de manier waarop hij is omgegaan met signalen van een aantal van zijn promovendi. Zij hebben volgens een verslag van de website GeenStijl antisemitische incidenten binnen FvD aangekaart, maar hebben steeds bot gevangen bij hun promotor.

Nu denk ik niet dat de afdeling 'Encyclopedie en filosofie van het recht' een broeinest van antisemitisme is. De meeste medewerkers staan bekend als conservatief, maar hebben zich voorzover ik weet nooit anti-joods uitgelaten. Bovendien is er niets tegen wetenschappers die het conservatisme bestuderen en zich ook tot die stroming bekennen, zolang ze zich – net als anderen - in hun onderzoek en onderwijs maar aan de wetenschappelijke spelregels van feitelijkheid, betrouwbaarheid en controleerbaarheid houden.

En ook het feit dat Cliteur vooraanstaand lid is (was?) van het FvD, is op zichzelf geen aanleiding om actie tegen hem te ondernemen. Wetenschappers hebben het volste recht zich in het publiek debat politiek te profileren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Thierry Baudet wint ledenverkiezing, maar van zijn Forum is weinig over

Dat gezegd hebbende, is het niet alleen relevant of Cliteur zich antisemitisch heeft uitgelaten. Minstens zo belangrijk is het feit dat hij zijn promovendus Baudet door dik en dun blijft steunen, ondanks een inmiddels blootgelegd consistent en langdurig patroon van islamofobie, xenofobie en antisemitische complotideeën.

Ook het feit dat hij tijdens een debatavond in De Balie in januari 2017 serieus inging op een vraag  hoeveel moslims het land uitgezet konden worden, in plaats van een principiële grens te trekken, geeft te denken. 

In dat opzicht valt op dat de discussie (en het onderzoek) zich alleen op antisemitisme richt en niet op de veel bredere anti-islam en anti-vreemdeling retoriek. Dat die nauw met elkaar verbonden zijn,  blijkt onder meer uit de diabolische rol die 'joden' (met Soros als mikpunt) wordt toegedicht in het faciliteren van de zogenaamde 'massa-immigratie' naar Europa. Dat is een in antisemitisme gedrenkt idee dat met name tijdens de 'vluchtelingencrisis' in 2015 door Baudet, maar ook door veel PVV'ers, enthousiast op sociale media werd uitgevent. En dat aansluit bij de voorstelling van 'joden' als de ultieme globalisten.

In het verlengde daarvan is er de door Cliteur gepropageerde complottheorie van het 'cultuurmarxisme', die veronderstelt dat 'linkse krachten' de kerninstituties (politiek, media, onderwijs, cultuur, wetenschap, rechtspraak) hebben overgenomen en zo de samenleving ondermijnen en de westerse cultuur dreigen te vernietigen. Een – volstrekt onbewezen en onbewijsbare – stelling die duidelijk antisemitische wortels heeft en die ook het denken van extreemrechtse terroristen als Breivik doordesemt.

Nu is het in eerste instantie aan andere wetenschappers om hierover met Cliteur en anderen in debat te gaan, en dat is de afgelopen jaren veel te weinig gebeurd. Maar door de innige verstrengeling met een partij, waarvan  duidelijk is geworden dat die wordt gedreven door racisme en antisemitisme, heeft Cliteur zich extra kwetsbaar gemaakt.

En dan is de belangrijkste vraag niet of hij antisemiet is, maar in hoeverre hij antisemitische, islamofobe en xenofobe ideeën actief bevordert. Het is aan de commissie om te bepalen of zij in haar oordeel deze bredere context mee laat spelen.