Leo Lucassen

VVD ziet vluchtelingen ten onrechte als een probleem

23 november 2020 06:09

Migratie belooft opnieuw een van de kernthema's van de komende verkiezingen te worden. Het is de ideale bliksemafleider voor falend beleid. Of het nu om het structurele tekort aan betaalbare huurwoningen gaat, de uit de hand gelopen flexibilisering, het verdwijnen van zwarte piet, de vrijheid van meningsuiting, criminaliteit, geweld tegen homo's, te veel Covid-patiënten in de grote steden, het komt allemaal door migranten.

Of zoals schrijfster en journalist Roxane van Iperen het onlangs in Vrij Nederland uitdrukte: "De immigrant als onverzadigbare boktor die de fundamenten van de Nederlandse samenleving aanvreet." 

Iedereen kan 'migratie' precies zo invullen dat het samenvalt met de grootste angsten. Voor de een staan migranten gelijk aan intolerante moslims, de ander denkt onmiddellijk aan Poolse arbeidsmigranten die de lonen drukken. En weer iemand anders is bang dat heel Afrika deze kant op komt als we de buitengrens van Europa niet hermetisch afsluiten.

Het gaat zelden over Italianen (de grootste groep niet-Nederlanders in Amsterdam), hooggeschoolde IT-medewerkers uit India en China bij de chipmachinemaker ASML in Veldhoven, of om Nederlanders die met tienduizenden jaarlijks het land in- en uitstromen.

Daarmee is niet gezegd dat er geen problemen zijn met immigranten, maar wel dat die sterk worden uitvergroot en het begrip zelf verengd tot die groepen die passen in het integratiepessimisme dat het publieke debat al decennia domineert. Persoonlijke impressies en anekdotes winnen het daarbij ruimschoots van wetenschappelijke kennis en inzichten.

Een goed voorbeeld is de VVD, die onlangs haar concept-verkiezingsprogramma publiceerde. De zeven bladzijden die aan het thema 'Migratie en Integratie' zijn gewijd gaan hoofdzakelijk over asielzoekers en vluchtelingen, hoewel die slechts een klein aandeel van de totale immigratie uitmaken.

Bovendien wordt niet al te zorgvuldig met de feiten omgegaan. Zo lezen we in de eerste zin dat het in 1951 geïntroduceerde VN-Vluchtelingenverdrag was bedoeld voor de tijdelijke opvang van vluchtelingen, maar dat dit is verandering in de mogelijkheid van permanente vestiging in een land naar keuze.

Dat is pertinent onjuist en de situatie is eerder omgekeerd: asielzoekers die op grond van het verdrag als vluchteling werden erkend, kregen daarmee een kans om een nieuw leven op te bouwen door het land dat hun die status verleende. Het is juist meer recent dat politici pleiten voor het na verloop van tijd weer terugsturen van vluchtelingen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

De VVD stelt de burger en de rechtsstaat voorop - of toch niet?

De rest van de 'Migratie en integratie'-paragraaf staat vrijwel volledig in het teken van de grote bedreiging die asielzoekers uit Afrika en Azië zouden vormen voor Nederland en de grote culturele verschillen die integratie in veel gevallen moeizaam, zo niet onmogelijk maken.

Vandaar het pleidooi om de buitengrenzen van Europa nog hermetischer te sluiten, het strafbaar maken om mensen te redden in de Middellandse Zee en afgewezen asielzoekers zo snel mogelijk terug te sturen.

Maar ook om degenen die een status krijgen onder een bevoogdend en bestraffend regime te plaatsen en pas als burger te erkennen als ze bewezen hebben dat ze zich 'onze waarden' eigen hebben gemaakt. Het voorstel is om statushouders niet zomaar een woning bieden, maar vast te houden op 'speciale integratielocaties' alwaar ze een 'intensief inburgeringstraject' moeten doorlopen.

Kortom, een vrijheidsbenemend beleid dat nog het meest doet denken aan heropvoedingskampen van 'asocialen' of 'onmaatschappelijken' voor en na de Tweede Wereldoorlog.

Deze visie op migratie en integratie is niet alleen aanvechtbaar en selectief, maar gaat bovendien volledig voorbij aan de wetenschappelijke feiten over het integratieproces van zowel vluchtelingen als andere immigranten. Zo laat het recentelijk verschenen Jaarrapport Integratie van het CBS opnieuw zien dat nakomelingen van nieuwkomers het steeds beter doen in het onderwijs, de arbeidsparticipatie gestaag toeneemt en dat de criminaliteit in tien jaar is gehalveerd.

Dat geldt in het bijzonder voor de meeste vluchtelingen, van wie de meesten juist naar Nederland zijn gekomen om in vrijheid te leven en die je helemaal niet hoeft uit te leggen wat 'onze waarden' zijn. Dit werd in 2011 al geconstateerd door het Sociaal Cultureel Planbureau, en geldt nog steeds.

Nu mag je als politieke partij best vinden dat de grenzen dicht moeten en we geen asielzoekers meer op moeten vangen, maar doe dat dan wel op grond van feiten in plaats van op gemakkelijke onderbuikgevoelens.

Zeker in deze tijden van fake-news is de publieke discussie en de democratie gebaat bij een rationeel debat.