Wimar Bolhuis

Kind te vroeg geboren? Dan is je bevallingsverlof vaak te kort

13 november 2020 06:11

Wist je dat in Nederland jaarlijks 11.000 baby's (veel) te vroeg worden geboren? Deze kinderen, die vóór een zwangerschapsduur van 37 weken op de wereld komen, worden prematuur genoemd. Het gaat om bijna één op de tien baby's.

Hun aankomst op planeet aarde kan heftig zijn. Bijna 7.000 hebben een geboortegewicht van minder dan 2,5 kilo. Hoe korter de zwangerschap en hoe lager het geboortegewicht, hoe groter de kans op complicaties en sterfte. Hun organen – zoals de longen, de maag en de darmen – zijn bij geboorte onvolgroeid en moeten uitrijpen. Gelukkig gaat dit door de medische en technologische vooruitgang in de couveuse geregeld goed, maar helaas gaat vaak toch iets fout.

De overlevende premature baby's kunnen ademhalingsproblemen ontwikkelen omdat hun longen nog onvoldoende gerijpt zijn. Ze kunnen voedingsproblemen krijgen omdat ze nog niet sterk genoeg zijn om te drinken, of kunnen voeding nog niet goed verdragen door de onvolgroeide darmen en maag. Hun bloedsuikerspiegel kan laag en labiel zijn of het kindje kan geel zien omdat zijn onvolgroeide lichaam de afvalstoffen van de lever nog niet goed kan verwerken. En nog veel meer.

Voor de beide ouders kan de vroeggeboorte van hun kind een heel heftige ervaring zijn. Voor het nieuwbakken gezin kan een psychisch slopende periode aanbreken. NRC-journalisten Anne-Martijn van der Kaaden en Peter Zantingh beschreven dit in de indrukwekkende longread 'Als het nog zo klein en kwetsbaar is'.

Een te vroeg geboren kindje ligt vaak weken of maanden in het ziekenhuis voordat het naar huis kan. In deze onzekere tijd moeten de ouders elke dag meerdere keren op bezoek. Hopelijk brengen hun werkgevers hier begrip voor op en krijgen ze de steun van hun sociale omgeving. Vaak is dit gelukkig het geval zolang de baby in de couveuse ligt.

Dit verandert als het kindje na de ziekenhuisperiode thuiskomt. Voor het gezin begint dan een nieuwe, moeilijke fase, die voor de buitenwereld lastig te begrijpen is. Het is geen 'gewone' thuiskomst van moeder en kind. De ouders weten nog niet hoe ze zelf hun baby buiten het ziekenhuis moeten verzorgen. Premature baby's zijn vaak zeer zorgintensief; ze moeten thuis sondevoeding of zuurstof toegediend krijgen. Daardoor komen de moeder en de vader veel minder toe aan een normale verlofperiode waarin je een band en gewenning met je kindje opbouwt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Sterke daling te vroeg geboren baby's tijdens coronacrisis

Hierom hebben moeders van vroeggeboren kinderen recht op extra verlofdagen – erg goed – door een correctie voor het gemiste zwangerschapsverlof en eventueel bijgekomen ziekenhuisdagen via een complexe verlofregeling bij het UWV.

Maar dit compenseert helaas niet (altijd) voor de week kraamzorg en tien weken bevallingsverlof bij een reguliere bevalling. De verlofregeling blijkt daarbij niet voldoende om te herstellen van de heftige bevalling en om thuis te wennen aan het nieuwe normaal voor het gezin.

Uit een onderzoek van patiëntenorganisatie Care4Neo (waar ik – full disclosure! –  bij betrokken ben) onder 129 moeders van vroeggeboren kinderen blijkt dat 78 procent hun bevallingsverlof als tekort heeft ervaren. Veel van hen waren na afloop van hun verlof nog niet in staat weer te gaan werken. Zij meldden zich ziek (37 procent) of namen vrije dagen op (17 procent).

Het onderzoek van Care4Neo kreeg ook reacties van vaders. Bijna alle vaders (93 procent) noemden hun aantal verlofdagen onvoldoende. Hun verlofdagen zijn meestal ruimschoots op als het kind naar huis toe mag. Van een normaal vaderschapsverlof is dan ook geen sprake.

Een derde geeft aan na het verlof direct weer te zijn gaan werken, maar veel hebben daar nu spijt van. Een behoorlijk deel van de vaders meldde zich ziek (23 procent) of vroeg zorgverlof aan (23 procent). Veel vaders kiezen er vrijwillig voor om een periode vrij te nemen. Maar liefst 80 procent van de deelnemers vindt dat de overheid meer bewustwording moet creëren over de gevolgen van vroeggeboorte voor vaders.

Een begrijpelijke oproep van de vaders. En het lijkt terecht dat de overheid opnieuw kritisch naar de bevallingsverlofregeling voor moeders kijkt. Het signaal is duidelijk: een deel van de ouders van vroeggeboren kinderen komt er met de huidige wettelijke mogelijkheden absoluut niet uit.

Aan ons te zorgen dat naast de baby's niet óók de ouders een slechte start hebben.