Patrick Wessels

Waarom we geen wc-papier, maar kerstbomen gaan hamsteren

03 november 2020 11:18

Met vanavond weer een officiële persconferentie op de planning surfen we nog altijd genadeloos op de tweede golf. En ondanks de ogenschijnlijk onbevangen houding in aanloop daar naartoe, lijkt de angst er nu toch een beetje in te kruipen. Ik hoor om me heen van steeds meer vrienden die zich laten testen, van anderen die inmiddels een paar coronapatiënten kennen en af en toe zelfs van iemand in m’n eigen kring die het daadwerkelijk heeft opgelopen.

Corona grijpt weer ongekend om zich heen, alle ingestelde maatregelen voorlopig ten spijt. En dat heeft zo z'n effect op het gedrag van consumenten. Natuurlijk is het niet te hopen dat we straks weer massaal gaan hamsteren, ook al halen we al opvallend vroeg de kerstbomen in huis en slaan ze in Duitsland alweer massaal toiletpapier en zeep in.

Dat van dat toiletpapier heb ik nog altijd niet goed begrepen, behalve dat het snel veel lijkt als je een paar pakken meeneemt. En als nog een paar mensen dat doen is het schap dus snel leeg, wat de volgende groep in beweging brengt om de volgende keer ook maar lekker veel in te slaan. Enzovoort, en zo slaan we snel allemaal aan het hamsteren.

Die kerstbomen zijn psychologisch nog veel interessanter, omdat ze goed lijken te passen bij wat er recent werd aangetoond door gedragsexperts die onderzochten welke emoties we ervaren bij de dreiging van een besmettelijke ziekte. De wetenschappelijke publicaties naar aanleiding van de eerste golf druppelen binnen, wat nieuwe inzichten geeft in wat er is gebeurd en wat we deze keer kunnen verwachten.

Zo blijkt dat we door het alomaanwezige coronavirus een combinatie van walging en angst ervaren (pdf). Het gevoel van walging beschermt ons tegen anderen die symptomen vertonen, omdat we dankzij deze emotie automatisch een beetje meer afstand houden als de ander begint te hoesten. De angst ervaren we omdat we de bedreiging niet kunnen zien. En die angst is afweertechnisch minder nuttig, maar zal ons waarschijnlijk een vroege kerstboom en een lekker pak Chocomel opleveren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Het stomste cadeau dat je van iemand kunt krijgen

De angst die je ervaart als er iemand voor je in de rij staat te hoesten leidt tot een gebrek aan ervaren controle. Je kunt het virus niet zien en je kunt je dus onmogelijk wapenen om 100 procent zeker te weten dat het je niet zal infecteren. Het wordt ineens pijnlijk duidelijk dat je de controle niet meer hebt.

En wat doen we als we een gebrek aan controle ervaren? Dan zoekt ons brein onbewust naar methoden om die controle te herstellen. Dat lukt bijvoorbeeld met producten die we al jaren kopen en dus goed kennen, net als met aankopen die een gevoel van nostalgie oproepen.

Het resultaat? Lange rijen bij de kerstbomenboer en lege schappen waar normaal de chocolademelk staat. Net als bij alle andere producten waar we verknocht aan zijn, die we al jaren gebruiken en waar we met name in de komende wintermaanden normaal zo lekker knus en Nederlands kneuterig van genieten.

We gaan extra diep in onze schulp, om ondanks de besmettingscijfers waar we maar moeilijk vat op lijken te krijgen toch de controle te ervaren die ons geruststelt.

Dus zorg ervoor dat je de massa voor bent als je zoekt naar een kerstboom en zin hebt in een kop Chocomel. Maar houd het alsjeblieft een beetje netjes om het hamsteren niet te veel aan te wakkeren natuurlijk, dan is er uiteindelijk genoeg voor iedereen.